Bộ trưởng Dầu mỏ Iran Mohsen Paknejad đã từ chức với lý do cá nhân theo thông báo hôm Chủ nhật 4/10 của văn phòng tổng thống Iran và Tổng thống Masoud Pezeshkian bổ nhiệm giám đốc điều hành Công ty Dầu khí Quốc gia Iran Hamid Bovard làm quyền bộ trưởng. Sự ra đi của người đứng đầu ngành dầu mỏ diễn ra khi cuộc chiến kéo dài bảy tháng giữa Iran và Mỹ đang đè nặng lên nền kinh tế nước này và lệnh phong tỏa của Washington chặn đường xuất khẩu dầu của Tehran.
Phó phụ trách truyền thông của văn phòng tổng thống Mehdi Tabatabaei công bố việc từ chức qua một bài đăng trên X vào tối Chủ nhật rồi nói với truyền hình nhà nước rằng Paknejad đã nộp đơn vì lý do cá nhân “từ lâu” nhưng bị từ chối. Theo ông Tabatabaei, Tổng thống Pezeshkian từng đề nghị Paknejad ở lại và chỉ chấp nhận khi vị bộ trưởng kiên quyết ra đi, đồng thời “ghi nhận những nỗ lực và sự phục vụ tận tụy” của ông.
Trong sắc lệnh ban hành tối Chủ nhật, ông Pezeshkian viện dẫn Điều 135 của Hiến pháp cùng sự tận tâm, năng lực và thành tích điều hành của Bovard. Bovard đang giữ chức thứ trưởng dầu mỏ kiêm giám đốc điều hành Công ty Dầu khí Quốc gia Iran và đã dành phần lớn sự nghiệp cho hoạt động khai thác tại các mỏ dầu.
Paknejad nhậm chức bộ trưởng dầu mỏ của quốc gia thành viên OPEC này từ tháng 8/2024 sau khi giành được phiếu tín nhiệm của quốc hội. Ngày 13/3/2025 Bộ Tài chính Mỹ đã trừng phạt cá nhân ông khi Tổng thống Donald Trump gia tăng sức ép lên Tehran, trong đó Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cáo buộc chế độ Iran dùng tiền thu từ nguồn dầu mỏ khổng lồ của đất nước để theo đuổi “những lợi ích riêng hẹp hòi và đáng báo động bất chấp thiệt hại cho chính người dân Iran”.
Hai tài liệu mật của Bộ Dầu mỏ và Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao được tiết lộ hôm 8/9 cho thấy nhiều lô dầu lớn đã được giao theo hình thức bán chịu với mức chiết khấu sâu cho bốn bên nhận ủy thác đang mắc nợ. Theo các tài liệu này, nhân vật trung tâm điều hành mạng lưới trung gian mới là Mohammad Javad Bavand, người được Paknejad bổ nhiệm làm trợ lý đặc biệt phụ trách giám sát hoạt động mua bán dầu.
Hồi tháng 5 Paknejad nói với truyền hình nhà nước rằng sản lượng không hề giảm trong “40 ngày chiến tranh” và bộ của ông đã có biện pháp đối phó với những khó khăn sau lệnh phong tỏa, đồng thời cho rằng “kẻ thù đầy ảo tưởng”. Ngay trước khi tin từ chức được công bố, ông vẫn quả quyết rằng “doanh thu từ số dầu chúng tôi đã bán vẫn đang về và ơn trời sẽ còn tiếp tục”.
Mỹ và Israel phát động cuộc chiến chống Iran vào ngày 28/2, sau đó Tehran đáp trả bằng tên lửa và máy bay không người lái khắp khu vực rồi gần như đóng cửa eo biển Hormuz, tuyến đường từng vận chuyển khoảng một phần năm lượng dầu và khí hóa lỏng của thế giới trước chiến tranh. Khi Iran chặn tàu thương mại và nổ súng vào những tàu bị cho là đi qua trái phép, Washington đáp trả bằng lệnh phong tỏa các cảng của Iran nhằm ngăn Tehran xuất khẩu dầu.
Bộ trưởng Bessent tuyên bố trong cuộc phỏng vấn với chương trình The Axios Show phát hành hôm thứ Bảy 3/10 rằng “lần đầu tiên trong lịch sử kể từ khi họ bắt đầu khai thác dầu, tuần này họ sẽ không có dầu trên biển” và “họ sẽ không có doanh thu”. Ông còn đưa ra tỷ số về lượng dầu đi qua eo biển là “Mỹ khoảng 1,1 tỷ thùng, Iran bằng không”.
Ông Bessent mô tả chiến dịch của Mỹ gồm các cuộc tấn công đã “phá hủy hải quân, không quân của họ” rồi đến điều mà ông gọi là “Bức tường Sắt” của Tổng thống Trump cùng lệnh phong tỏa, trước khi bước sang Chiến dịch Economic Outcast mà Bộ Tài chính khởi động ngày 25/8 nhằm cô lập hoàn toàn Iran khỏi hệ thống tài chính toàn cầu. Gần 60 thực thể, cá nhân và tàu thuyền đã bị trừng phạt trong chiến dịch này và Bộ Tài chính mới đây còn mở rộng trừng phạt sang ngành ô tô và đường sắt của Iran, với mục tiêu theo lời ông Bessent là “rút cạn nguồn thu của chế độ một lần cho xong”.
Phó Chủ tịch Quốc hội Iran Ali Nikzad từng tuyên bố Mỹ sẽ “không bao giờ” đưa được xuất khẩu dầu của Iran về con số không. Tuy vậy tại cuộc họp của bộ chỉ huy điều phối kinh tế chính phủ ngày 3/10, Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Mohsen Rezaei thừa nhận đất nước đang trải qua một trong những giai đoạn khó khăn nhất.
Cùng ngày Paknejad từ chức, đồng rial rơi xuống mức thấp kỷ lục mới khi đồng đô la Mỹ được giao dịch ở mức 2,723 triệu rial trên thị trường tự do, tăng 1,3% so với hôm trước. Để kìm đà mất giá, năm ngân hàng Mellat, Tejarat, Melli, Saderat và Saman đang bán cho mỗi người trên 18 tuổi tối đa 10.000 đô la với tỷ giá 2,57 triệu rial mỗi đô la theo chương trình ngoại tệ chính thức vừa bước sang ngày thứ hai.