Thị trưởng Dân chủ Zohran Mamdani của thành phố New York đang chuẩn bị công bố kế hoạch giải tán Nhóm Ứng phó Chiến lược (SRG), đơn vị gồm khoảng 600 cảnh sát của Sở Cảnh sát New York (NYPD) chuyên đối phó bạo loạn, biểu tình và các mối đe dọa khủng bố. Thông báo có thể được đưa ra ngay trong tuần này hoặc tuần tới.
Phát ngôn viên Dora Pekec của ông Mamdani xác nhận kế hoạch. “Như Thị trưởng đã nói, chính quyền của chúng tôi sẽ giải tán Nhóm Ứng phó Chiến lược và tách việc ứng phó biểu tình ra khỏi công tác chống khủng bố”, bà nói. “Chúng tôi sẽ sớm thông báo thêm.”
Một người biết rõ kế hoạch cho biết SRG có thể được thay bằng một đơn vị dân sự đi đầu trong việc ứng phó các cuộc biểu tình với mục tiêu chính là làm dịu căng thẳng, trong khi cảnh sát NYPD chỉ tập trung ở gần đó và ra tay bắt người khi cần. Tòa Thị chính đang cân nhắc đặt đơn vị dân sự này dưới quyền Văn phòng An toàn Cộng đồng mà ông Mamdani lập ra hồi đầu năm. Kế hoạch có thể được chính thức hóa bằng một sắc lệnh hành pháp, dù tới sáng thứ Năm 12/11 vẫn chưa hoàn tất.
Ông Mamdani đã hứa giải tán SRG từ tháng 12/2024, hai tháng sau khi tuyên bố ra tranh cử, trong một bài đăng trên X lên án việc NYPD điều đơn vị này tới bắt các công nhân đình công của nghiệp đoàn Teamsters. “Khi làm Thị trưởng, tôi sẽ giải tán SRG, đơn vị đã khiến người đóng thuế tốn hàng triệu đô la tiền dàn xếp các vụ kiện và đã đàn áp vô số người dân New York đang thực thi quyền theo Tu chính án thứ nhất”, ông viết.
Ông Mamdani cũng từng kêu gọi cắt ngân sách cảnh sát trên mạng xã hội, kể cả năm 2020 sau làn sóng biểu tình vì cái chết của George Floyd. “Chúng ta không cần điều tra mới biết NYPD phân biệt chủng tộc, kỳ thị người đồng tính và là mối đe dọa lớn cho an toàn công cộng. Điều chúng ta cần là cắt ngân sách NYPD”, ông viết trong một bài đăng.
Dù vậy, lời hứa giải tán SRG từng bị gác lại sau khi ông Mamdani nhậm chức hồi đầu năm nay, vì các cuộc bàn thảo tỏ ra quá phức tạp về mặt chính trị. “Chuyện đó thật ra không phải ưu tiên”, một nguồn tin nắm rõ các cuộc bàn bạc nói. Tới tháng 10, ông Mamdani mới ra lệnh gấp cho giới chỉ huy cảnh sát và giới chức Tòa Thị chính soạn thảo thay đổi chính sách về SRG, sau khi Dân biểu tân cử Darializa Avila Chevalier công kích Ủy viên Cảnh sát Jessica Tisch trên mạng, đòi bà từ chức và đòi giải tán đơn vị này.
Bà Chevalier chủ trương cắt ngân sách cảnh sát và xóa bỏ nhà tù, và đã thắng vòng sơ bộ ở Địa hạt Quốc hội 13 của New York phần lớn nhờ được ông Mamdani ủng hộ hồi tháng 6. Ngoài ra, bà còn đang hẹn hò với luật sư Ramzi Kassem của Tòa Thị chính. Giữa tháng 10, bà cáo buộc SRG có hành vi sai trái sau khi bị xô đẩy trong một cuộc biểu tình hỗn loạn, dù SRG không hề có mặt ở cuộc biểu tình đó. Sau đó, hai thành viên tổ chức Những người Xã hội Dân chủ Hoa Kỳ (DSA) là bà và Nghị viên Chi Osse đã mở chiến dịch gây áp lực lên Chủ tịch Ủy ban An toàn Công cộng của Hội đồng Thành phố Oswald Feliz để đưa dự luật cấm SRG ra thảo luận.
Theo NYPD, SRG là “lực lượng then chốt” trong các cuộc diễn hành và biểu tình, đồng thời được điều động khi có xả súng, cướp ngân hàng hay các sự cố nghiêm trọng khác. Tháng 7/2025, khi tay súng Shane Tamura (27 tuổi) giết chết bốn người tại tòa nhà số 345 Park Avenue, trong đó có cảnh sát Didarul Islam (36 tuổi) đang ngoài giờ làm việc, cảnh sát SRG là một trong những lực lượng đầu tiên có mặt và đã xông vào tòa nhà để bảo đảm hung thủ không còn gây nguy hiểm. “Ông ta chỉ muốn dẹp SRG vì họ là những người đối phó với các cuộc biểu tình của người phe ông ta”, một cảnh sát nói về ông Mamdani khi đó.
Trong buổi điều trần ngân sách trước Hội đồng Thành phố hồi tháng 3, bà Tisch nói các cuộc trao đổi với Thị trưởng về SRG xoay quanh “tương lai của cách chúng ta xử lý biểu tình nói chung” và mục đích “không phải để giải tán” đơn vị này. Bà cho biết SRG chỉ được điều tới khi có hành vi phạm pháp và dự kiến phải bắt người. Theo bà, trong năm 2025 NYPD đã giữ trật tự tại 4.255 cuộc biểu tình, trong đó SRG túc trực ở 245 cuộc và chỉ được gọi vào bắt người ở 41 cuộc. Các nguồn tin cũng cho biết việc giải tán hẳn đơn vị này có thể khiến lực lượng cảnh sát lớn nhất nước Mỹ không còn đơn vị ứng phó khủng bố hay các vụ thương vong hàng loạt.
Từ đầu năm nay, SRG mới chỉ ứng phó hơn chục cuộc biểu tình và bắt chưa tới 10 người, phần lớn vì tội chặn xe cộ. Trong số những vụ bắt giữ đó, dường như có hai vụ là bà Chevalier và ông Osse bị bắt bên ngoài trụ sở Liên Hiệp Quốc lúc Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu phát biểu.
