Chính quyền Trump đã hoàn tất quy định buộc mọi người sống trong nhà ở do Bộ Gia cư và Phát triển Đô thị (HUD) tài trợ phải chứng minh có quốc tịch Mỹ hoặc tình trạng di trú hợp lệ, chấm dứt kẽ hở cho phép di dân bất hợp pháp ở chung trong các căn hộ được trợ cấp bằng tiền thuế. Quy định được đăng trên Công báo Liên bang hôm thứ Năm 12/11 và có hiệu lực từ ngày 14/12.
Bộ trưởng HUD Scott Turner công bố quy định hôm thứ Ba 10/11. “Tổng thống Trump đã cảnh báo rằng thời của những di dân bất hợp pháp và người nước ngoài không đủ điều kiện lợi dụng các chương trình phúc lợi do chính phủ tài trợ sẽ chấm dứt”, ông Turner nói.
Theo phân tích tác động đi kèm quy định, HUD ước tính mỗi năm có khoảng 167 tới 218 triệu đô la tiền trợ cấp thuê nhà sẽ chuyển từ các hộ có tình trạng di trú hỗn hợp sang những gia đình có mọi thành viên đều đủ điều kiện và đang nằm trong danh sách chờ. Hiện nhà ở do HUD tài trợ chỉ đáp ứng được một phần tư số hộ đủ điều kiện đang cần giúp đỡ.
Hồi tháng 2, HUD ước tính có khoảng 24.000 di dân bất hợp pháp, người không đủ điều kiện và kẻ gian lận đang sống trong 20.000 hộ có tình trạng di trú hỗn hợp hưởng trợ cấp của bộ. Một cuộc kiểm tra chung của HUD và Bộ Nội an trên toàn bộ các hộ nhận trợ cấp còn phát hiện gần 200.000 người thuê nhà có hồ sơ xác minh tư cách chưa đầy đủ hoặc không rõ ràng.
Theo quy định cũ, một hộ có tình trạng di trú hỗn hợp vẫn được ở nhà trợ cấp nếu thành viên không có giấy tờ chọn không khai tư cách di trú và không nộp giấy tờ. Khi đó, gia đình nhận khoản trợ cấp tính theo tỷ lệ số thành viên đủ điều kiện, còn người không đủ điều kiện vẫn được ở lại không thời hạn, theo một kẽ hở có từ giữa thập niên 1990 dưới thời Tổng thống Bill Clinton.
Quy định mới bỏ hẳn lựa chọn không khai tư cách và buộc mọi người nộp đơn lẫn người đang thuê nhà trong các chương trình nhà ở công cộng và trợ cấp thuê nhà Section 8 phải được xác minh quốc tịch hoặc tư cách di trú hợp lệ, bất kể tuổi tác. Trợ cấp tính theo tỷ lệ chỉ còn là tình trạng tạm thời trong lúc chờ xác minh tư cách của mọi thành viên trong gia đình. Người tự khai là công dân Mỹ cũng phải nộp giấy tờ chứng minh.
Các cơ quan gia cư địa phương và chủ nhà có 30 ngày sau khi quy định có hiệu lực để thông báo yêu cầu mới cho người thuê. Cơ quan gia cư có thể cho mỗi gia đình thêm 30 ngày, tổng cộng 60 ngày, để có đủ giấy tờ cần thiết. Với những gia đình không còn đủ điều kiện, HUD có thể hoãn việc cắt trợ cấp tối đa 18 tháng để họ tìm chỗ ở khác.
“Phe cánh tả đã làm ngơ trước luật pháp”, ông Turner viết trên X hôm 10/11, khi dẫn Điều 214 của Luật Gia cư và Phát triển Cộng đồng năm 1980, điều luật cấm trợ giúp những người ở Mỹ bất hợp pháp. “Chúng tôi đang thực thi điều luật đó. Nếu không xác minh được tư cách của mình, quý vị không đủ điều kiện ở nhà HUD do tiền thuế tài trợ”, ông viết.
Trong cuộc phỏng vấn với người dẫn chương trình Larry Kudlow trên đài Fox Business cùng ngày, ông Turner gọi quy định mới là cách bịt “một kẽ hở đã tồn tại nhiều thập niên”. “Nhà ở công cộng, nhà ở của nước Mỹ, là dành cho những người ở đây hợp pháp”, ông nói với ông Kudlow.
“Các quan chức phe tự do ở cả cấp liên bang lẫn tiểu bang đã cố tình làm mờ và làm suy yếu luật bằng cách cho phép một số người xin trợ cấp HUD chỉ cần ký tờ khai quốc tịch mà không cần bất kỳ giấy tờ hay bằng chứng nào”, ông Turner viết trên tờ Washington Post hồi tháng 2.
Các gia đình chịu ảnh hưởng có mặt ở cả 50 tiểu bang, tập trung đông nhất ở New York, California và Texas. Theo liên minh 22 bộ trưởng tư pháp tiểu bang phản đối quy định, California có hơn 7.000 hộ có tình trạng di trú hỗn hợp, còn New York có 2.500 hộ.
Quy định nằm trong loạt biện pháp HUD thực hiện theo sắc lệnh “Chấm dứt việc dùng tiền thuế trợ cấp cho biên giới mở” của Tổng thống Trump. HUD đã ký thỏa thuận chia sẻ dữ liệu với Bộ Nội an để nhận diện di dân bất hợp pháp không đủ điều kiện nhận trợ cấp nhà ở.
“Thật không thể chấp nhận khi các cựu chiến binh vô gia cư, người khuyết tật, người già và nạn nhân bạo hành gia đình của nước Mỹ mòn mỏi trong danh sách chờ, trong khi di dân bất hợp pháp và người không đủ điều kiện lừa gạt hệ thống của chúng ta”, ông Turner nói khi công bố quy định. “Người đóng thuế Mỹ sẽ không phải gánh chi phí này nữa. Đã hứa thì làm.”
