Quân nhân Lục quân Mỹ bị Cảnh sát Chống khủng bố Anh bắt hôm thứ Ba 10/11 gần Gloucester vì tình nghi làm gián điệp cho Nga là Trung tá Brandon Tyner (41 tuổi), một sĩ quan nhân sự cấp cao tại bộ tư lệnh Quân đoàn Phản ứng Nhanh Đồng minh của NATO. Hôm thứ Năm 12/11, một giới chức Mỹ cho biết ông Tyner dự kiến bị phía Anh chính thức khởi tố vào Chủ nhật hoặc thứ Hai tới, sau đó phía Mỹ dự định truy tố ông theo hệ thống tư pháp quân sự của Hoa Kỳ.
Cũng theo giới chức này, không có thông tin nào lọt vào tay người Nga. Một giới chức Mỹ thứ hai xác nhận danh tính ông Tyner và cho biết ông từng được điều sang Afghanistan, Iraq và Qatar. Cả hai giới chức đều xin giấu tên vì đây là vấn đề quân sự nhạy cảm. Viên trung tá bị bắt vì tình nghi hỗ trợ một cơ quan tình báo nước ngoài và thu thập hoặc tiết lộ thông tin được bảo vệ, tức các tội danh thuộc Điều 1 và Điều 3 của Luật An ninh quốc gia 2023 của Anh.
Ông Tyner sa lưới trong một chiến dịch gài bẫy, khi ông trò chuyện với các nhân viên thực thi pháp luật Anh mà không biết thân phận thật của họ. Theo The Telegraph, viên sĩ quan Mỹ được cho là đã tự nguyện đề nghị phục vụ Moscow, nhưng trên thực tế người tiếp cận ông lại là các nhân viên chìm đóng giả đặc vụ Nga.
Ông Tyner gia nhập Lục quân năm 2008 và từng được trao Huy chương Ngôi sao Đồng cùng Huy chương Công trạng Quốc phòng. Theo trang LinkedIn của ông, ông có bằng cử nhân tội phạm học của Đại học North Carolina ở Pembroke, và chức vụ gần nhất là sĩ quan nghiệp vụ phòng nhân sự G-1 tại bộ tư lệnh quân đoàn ở Gloucestershire.
Quân đoàn Phản ứng Nhanh Đồng minh đặt bộ tư lệnh tại doanh trại Imjin ở Innsworth, gần Gloucester, cách London khoảng 100 dặm về phía tây, và đây là căn cứ NATO lớn nhất trên đất Anh. Đơn vị đa quốc gia do Anh chỉ huy này gồm quân nhân từ 20 nước và được lập ra để nhanh chóng ứng phó khủng hoảng, đồng thời sẽ chỉ huy lực lượng trên bộ của NATO tại châu Âu khi xảy ra xung đột.
Hôm thứ Năm, cảnh sát Anh xin được lệnh gia hạn tạm giam, cho phép giữ ông Tyner tới thứ Ba tuần tới để tiếp tục thẩm vấn, trong khi các nhân viên điều tra đã khám xét hai địa điểm ở hạt Gloucestershire. Viên trung tá đang bị giam tại một đồn cảnh sát ở London, còn cuộc điều tra do Cảnh sát Chống khủng bố London chỉ đạo với sự phối hợp chặt chẽ của quân đội Mỹ và Cục Điều tra Liên bang (FBI).
Sau khi ông Tyner bị khởi tố và ra tòa ở Anh, Lục quân sẽ tìm cách đưa ông về Mỹ để truy tố theo Bộ luật Thống nhất về Tư pháp Quân sự, với sự phối hợp giữa Ngũ Giác Đài và Bộ Tư pháp, theo các giới chức Mỹ. Hồ sơ tòa án của Lục quân cho thấy quân nhân Mỹ bị kết án tại một nước đồng minh có thể thụ án tù ở nước ngoài trước khi bị truy tố riêng trong hệ thống tư pháp quân sự Mỹ, và điều đó có thể dẫn tới một phiên xử thứ hai cùng một bản án nữa trong nhà tù quân đội Mỹ nếu bị kết tội.
“Trong khi cuộc điều tra vẫn đang tiếp tục, tôi muốn gửi một thông điệp rõ ràng: FBI hiện nay không dung thứ cho bất kỳ ai phản bội lời thề với Hoa Kỳ và có hành động gây nguy hiểm cho an ninh quốc gia của chúng ta và của các đối tác”, Giám đốc FBI Kash Patel nói sau vụ bắt giữ, đồng thời cho biết FBI đã thực hiện 167 vụ bắt liên quan tới phản gián và gián điệp trong 21 tháng qua, tăng 53%.
Vụ bắt giữ diễn ra đúng ngày đầu tiên của vòng đàm phán giữa Mỹ, Ukraine và Nga tại Abu Dhabi về một thỏa thuận hòa bình cho Ukraine. Phát ngôn viên Điện Cẩm Linh Dmitry Peskov nói hôm thứ Tư rằng vụ bắt giữ “không liên quan gì tới chúng tôi”, và Moscow “không biết nó liên quan tới chuyện gì”.
Trong những tháng gần đây, quân nhân của nhiều nước đã bị khởi tố vì làm gián điệp cho Nga, khi căng thẳng giữa Moscow và NATO leo thang vì nguy cơ tấn công hỗn hợp. Ngày 8/10, chuyên viên tình báo cấp thấp Teddy Young (24 tuổi) của Hải quân Hoàng gia Anh đã ra tòa lần đầu sau khi bị khởi tố hai tội vì bị cáo buộc tìm cách chuyển thông tin được bảo vệ cho một thế lực nước ngoài trong khoảng từ tháng 11/2024 tới tháng 5/2025.
Cảnh sát Anh cho biết vụ bắt ông Tyner không liên quan tới các cuộc điều tra chống khủng bố khác đang diễn ra, kể cả vụ nghi âm mưu khủng bố hồi tháng 9 tại căn cứ RAF Fairford do Mỹ điều hành gần Gloucester. “Hành vi bị cáo buộc của một binh sĩ cấp cao được giao phó thông tin nhạy cảm là lời nhắc nhở đáng suy ngẫm rằng mối đe dọa từ bên trong là có thật và dai dẳng”, chỉ huy Bộ Tư lệnh Phản gián Lục quân Mỹ là Chuẩn tướng Sean Stinchon nói.
