Chính quyền Trump hôm thứ Năm công bố đợt trừng phạt mới nhắm vào ngành ô tô và đường sắt của Iran, đồng thời áp lên các công ty nước ngoài cung ứng cho hai lĩnh vực này, theo thông báo của Bộ Tài chính Mỹ. Động thái mở rộng chiến dịch kinh tế thời chiến nhằm cô lập Tehran, trong đó có hai hãng xe lớn nhất nước là Iran Khodro và SAIPA.
Các biện pháp nằm trong "Chiến dịch Economic Outcast" do Bộ Tài chính phát động và công bố ngày 24 tháng 8. Mục tiêu là cắt nguồn tiền phục vụ chiến tranh, chế tạo tên lửa, tấn công mạng và Quân đoàn Vệ binh Cách mạng Hồi giáo của Iran.
Theo Bộ Tài chính, Iran Khodro (IKCO) và SAIPA chiếm hơn 90% thị trường ô tô nội địa Iran. Danh sách trừng phạt còn có công ty nhà nước Islamic Republic of Iran Railway Company, đơn vị vận tải hành khách và hàng hóa, cùng Raja Passenger Trains Company và Sherkat-E Rah Ahan-E Khamle-O-Naghle, còn gọi là Railway Transportation Company, được Bộ Tài chính mô tả là công ty vận tải hàng hóa tư nhân lớn nhất.
Các nhà cung cấp cho ngành ô tô Iran đặt tại Indonesia, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất và Thổ Nhĩ Kỳ cũng nằm trong diện bị trừng phạt. Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết: "Hành động này là một phần trong chiến lược rộng hơn của chính phủ Mỹ nhằm tước của chế độ Iran những nguồn lực cần thiết để đe dọa ổn định khu vực, tài trợ khủng bố và thúc đẩy tham vọng quân sự."
Việc Mỹ phong tỏa các cảng của Iran đã buộc Tehran phải dựa nhiều hơn vào vận tải đường bộ và đường sắt để chuyển dầu, phân bón, hóa chất và các hàng hóa khác, và đợt trừng phạt lần này nhắm đúng vào những kênh thay thế đó. Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent nói các biện pháp "nhắm thẳng vào những người tạo điều kiện cho Iran, và đặt nền móng để Mỹ cùng các đối tác tước nguồn thu của chế độ này một lần cho xong".
Brett Erickson, chuyên gia về trừng phạt và tổng giám đốc Obsidian Risk Advisors, nhận định: "Phong tỏa đã khiến Iran quỵ gối trên biển, trừng phạt ngày càng cô lập nước này trên không, và Washington giờ siết chặt các huyết mạch kinh tế của họ trên đường bộ." Ông nói thêm: "Không thể bóp nghẹt một nền kinh tế như thế này mà không làm nghẹt sinh kế của những người sống nhờ nó." Ông cũng lo ngại việc siết trừng phạt có thể giáng đòn kinh tế rất nặng lên người dân Iran.
Ngành ô tô từng là một mảng lớn của nền kinh tế Iran. Năm 2017, nước này sản xuất hơn 1,5 triệu xe, tăng khoảng 14% so với năm trước, theo báo cáo của Bộ Công nghiệp, Hầm mỏ và Thương mại Iran, và vào năm 2018 Iran Khodro lắp ráp xe mang nhãn Peugeot từ các bộ linh kiện.
Israel và Mỹ đã mở các đợt tấn công hồi tháng 2, nhằm làm suy yếu năng lực quân sự của chế độ Iran, loại bỏ các mối đe dọa từ nước này, trong đó có chương trình hạt nhân và tên lửa đạn đạo, đồng thời "tạo điều kiện" để người dân Iran lật đổ chế độ, theo các quan chức quân sự và lãnh đạo Israel. Eo biển Hormuz, nơi thường có khoảng một phần năm lượng dầu và khí tự nhiên hóa lỏng của thế giới đi qua, nay nằm ở trung tâm xung đột vì Iran tìm cách khẳng định quyền kiểm soát tuyến đường thủy chiến lược này.
Trên mặt trận ngoại giao, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tuần trước cho biết đã đưa ra đề xuất mở lại eo biển Hormuz trong vòng một tuần nếu Mỹ chấp thuận một số điều kiện, gồm dỡ phong tỏa các cảng Iran, giải phóng tài sản Iran bị đóng băng và bãi bỏ trừng phạt đối với hoạt động bán dầu của Iran. Tổng thống Donald Trump bác đề xuất, gọi đó là "không thể chấp nhận" và nói Iran muốn có thỏa thuận vì đang "thua thảm hại", trong khi các nước trung gian vẫn tiếp tục làm việc với cả hai bên, theo các quan chức giấu tên.
Hôm thứ Hai, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio ra lệnh cho phái đoàn Iran do ông Araghchi dẫn đầu rời nước Mỹ khi đàm phán lại rơi vào bế tắc. Một quan chức Mỹ nói: "Ngoại trưởng Rubio đã trục xuất phái đoàn Iran, những người đã lạm dụng sự hiếu khách dành cho họ. Đại hội đồng Liên Hợp Quốc đã kết thúc, nên đã đến lúc họ ra về." Ông Araghchi và các quan chức Iran rời New York đến Doha, thủ đô Qatar, chỉ vài giờ sau khi nhận lệnh, và được cho là đã tuyên bố vốn dĩ có ý định rời Mỹ sớm.
Hôm thứ Tư, khi được hỏi làm thế nào đạt được thỏa thuận nếu ông cho rằng giới lãnh đạo Iran phi lý đến vậy, Trump đáp trong Phòng Bầu dục: "Có lẽ phải cho nổ tung họ." Ông nói thêm: "Chúng ta phải đưa ra quyết định này. Hoặc là chúng ta đạt một thỏa thuận, nhưng giờ đã đến lúc. Chuyện này sẽ kết thúc rất sớm."
Cũng trong ngày thứ Năm, một tàu chở dầu bị tấn công khi đi qua eo biển Hormuz. Trung tâm Điều hành Thương mại Hàng hải Anh (UKMTO) cho biết tàu bị trúng một "vật thể bay không rõ nguồn gốc", gây ra hỏa hoạn; thủy thủ đoàn được cho là an toàn nhưng mức độ thiệt hại chưa xác định, và cơ quan này không nêu quốc tịch tàu, hành trình hay loại hàng hóa.
Ở một diễn biến khác, giao tranh giữa Ả Rập Xê Út và lực lượng Houthi thân Iran leo thang tại tỉnh Taiz của Yemen, trở thành cuộc đụng độ nghiêm trọng nhất kể từ thỏa thuận ngừng bắn năm 2022 do Liên Hợp Quốc làm trung gian. Theo chính phủ Yemen được quốc tế công nhận, máy bay chiến đấu đã thực hiện 20 cuộc không kích vào các mục tiêu của Houthi trong ba giờ, trong khi giới chức đóng khoảng 19 tuyến đường vào tỉnh này. Ả Rập Xê Út cũng cáo buộc Houthi tấn công một trạm điện cấp điện cho Nhà thờ Hồi giáo của Nhà tiên tri ở Medina, còn Houthi bác bỏ cáo buộc này.