Tổng thống Donald Trump đã ký lệnh ân xá toàn phần và vô điều kiện cho Mackenzie "Mac" Spurlock, thợ máy diesel và đồng chủ cơ sở Matanuska Diesel ở Wasilla, Alaska, người bị kết án vì tháo thiết bị kiểm soát khí thải trên xe diesel mà ông nói là để xe không chết máy giữa mùa đông. Văn bản ân xá được ký tại Washington ngày 3/7/2026 và khôi phục toàn bộ quyền công dân cho ông.
Vụ việc bắt đầu từ tháng 6/2022, khi Cơ quan Bảo vệ Môi trường (EPA) dưới thời chính quyền Biden khám xét xưởng Matanuska Diesel với hàng chục nhân viên có vũ trang và người của các cơ quan liên bang khác được đưa từ California, Washington và Oregon tới.
"Bốn năm trước, khoảng 30 nhân viên EPA có vũ trang đã tiến hành một cuộc đột kích chiến thuật kiểu quân sự vào Matanuska Diesel, cơ sở của Mac Spurlock, một người chồng, người cha tận tụy, chủ doanh nghiệp nhỏ và cựu quân nhân Vệ binh Quốc gia Không quân Alaska", Thượng nghị sĩ Dan Sullivan nói.
Tháng 11/2023, Bộ Tư pháp thông báo một đại bồi thẩm đoàn liên bang đã truy tố Spurlock, Brendan Trevors và công ty Matanuska Diesel LLC về tội âm mưu vi phạm Đạo luật Không khí Sạch và chín tội can thiệp vào thiết bị giám sát khí thải trên xe diesel từ tháng 7/2020 đến tháng 6/2022, với mức án tối đa năm năm tù. Toàn bộ cáo buộc đối với Trevors sau đó bị hủy bỏ.
Theo hồ sơ tòa án, Spurlock nhận tội can thiệp vào một thiết bị giám sát vào năm 2025 và bị tuyên năm năm quản chế cùng mức phạt 32.000 đô la, không kèm án tù. Cơ sở của ông đã tháo thiết bị kiểm soát khí thải trên ít nhất 20 xe của khách hàng, với giá khoảng 1.500 đô la mỗi xe.
Bản án biến ông thành người mang tiền án trọng tội, dù ông từng phục vụ sáu năm trong Vệ binh Quốc gia Không quân Alaska.
"Mac chỉ muốn giúp các chủ doanh nghiệp giữ an toàn cho người dân Alaska trên đường vào mùa đông. Thay vào đó, Mac trở thành trọng phạm, bị phạt 32.000 đô la, bị hạn chế đi lại, không được sở hữu súng và thậm chí không thể tái ngũ, điều mà anh ấy đã dự định", ông Sullivan nói.
Theo văn phòng ông Sullivan, dung dịch xử lý khí thải diesel (DEF) và các bộ phận liên quan khó đạt nhiệt độ vận hành khi trời lạnh, khiến hệ thống báo lỗi và có thể làm động cơ tự ngắt dù máy vẫn chạy bình thường, trong đó có trường hợp một tài xế bị chết máy giữa bão tuyết trên xa lộ Dalton. "Tôi sẽ không bao giờ coi đây là hành vi phạm tội. Những người tìm đến tôi chưa bao giờ là những người muốn làm chuyện đó", Spurlock nói.
Phía công tố có cách nhìn khác, khi Công tố viên Liên bang Michael Heyman, người do ông Trump bổ nhiệm, viết trong bản ghi nhớ trước phiên tuyên án rằng khách hàng tìm đến các xưởng như Matanuska Diesel vì nhiều lý do, từ muốn tăng công suất đến tránh chi phí sửa chữa. Bản ghi nhớ cũng nêu rằng Spurlock vẫn tiếp tục công việc này sau khi nhân viên liên bang khám xét Arm Rippin' Toys, một xưởng cạnh tranh ở Anchorage.
Ông Sullivan đã gửi thư cho Tổng thống Trump ngày 12/3 đề nghị ân xá cho Spurlock, và sáng 3/7 tổng thống gọi điện báo cho ông rằng lệnh ân xá đã được ký. Cùng ngày, ông Trump viết trên mạng xã hội: "Tôi vô cùng vinh dự vừa ký lệnh ân xá cho sáu người đã bị chính quyền Biden ngược đãi, những người đã hoặc sắp phải vào tù vì 'sửa xe của họ'".
"Như trút được gánh nặng khỏi vai. Tôi cảm thấy mình có thể quay lại cuộc sống bình thường", Spurlock nói.
Ông cho biết đã nộp đủ tiền phạt và sẽ không được hoàn lại.
Hồi tháng 1, Bộ Tư pháp thông báo sẽ "không còn truy tố hình sự theo Đạo luật Không khí Sạch dựa trên cáo buộc can thiệp vào thiết bị chẩn đoán trên xe". Ông Sullivan và Thượng nghị sĩ Cynthia Lummis của Wyoming cũng đã đưa ra một dự luật buộc EPA sửa quy định cho các bang giá rét, dù dự luật này chưa được thông qua.
Tối thứ Ba 13/10, tại cuộc mít tinh ở Wasilla nhằm hỗ trợ ông Sullivan tái tranh cử, ông Trump nhắc lại vụ Spurlock rồi mời hai đồng chủ xưởng Arm Rippin Toys là Zachary Czubak và Patrick Fleming lên sân khấu để ký lệnh ân xá cho họ. Hai người này đã nhận tội năm 2022 và mỗi người bị tuyên năm năm quản chế cùng 66.000 đô la tiền phạt.
"Hãy nghĩ xem, họ muốn bỏ tù những người này 10 năm chỉ vì họ sửa một cái động cơ. Thật bệnh hoạn", ông Trump nói trước khi ký ngay tại bục phát biểu. "Tôi trao cho mỗi người trong ba người một lệnh ân xá vô điều kiện", ông nói thêm.
"Chuyện này thực sự đã hủy hoại chúng tôi. Nó hủy hoại tình bạn, hủy hoại các gia đình", ông Fleming nói với đám đông. Người đồng chủ thứ ba của Arm Rippin Toys là Michael Hanzuk đã được ân xá từ tháng 9.
