Hôm thứ Hai 26/10, Tòa Phúc thẩm Liên bang Khu vực 9 với tỷ lệ 2-1 đã bác kháng cáo khẩn cấp của Bộ Tư pháp, vốn yêu cầu buộc tiểu bang California và Quận Los Angeles tạm giữ riêng các lá phiếu bầu qua thư của hơn 20.000 người mà chính phủ liên bang xác định nhiều khả năng không phải công dân, cho tới khi quốc tịch của họ được xác minh. Một tuần trước ngày bầu cử giữa kỳ 3/11, vụ kiện trở về tòa liên bang cấp quận để Thẩm phán David O. Carter mở phiên điều trần tại Santa Ana vào chiều thứ Ba.
Tài khoản SCOTUS Wire đưa tin trên mạng X về phán quyết 2-1 của Tòa Phúc thẩm Khu vực 9 hôm 26/10.
Hai thẩm phán đa số là Mark Bennett, người được Tổng thống Trump bổ nhiệm, và Gabriel Sanchez, người được cựu Tổng thống Joe Biden bổ nhiệm, cho rằng Bộ Tư pháp đã không dành cho tòa cấp quận đủ thời gian xem xét đơn xin lệnh cấm tạm thời, nên tòa phúc thẩm không có thẩm quyền xét kháng cáo. “Tình trạng khẩn cấp mà Hoa Kỳ viện dẫn, ít nhất một phần, là do chính mình tạo ra”, phán quyết viết, trong khi ông Bennett cho biết ngay cả khi xét đến nội dung vụ việc, ông cũng sẽ bác yêu cầu của Bộ Tư pháp.
Thẩm phán Patrick Bumatay, cũng do Tổng thống Trump bổ nhiệm, là người duy nhất bỏ phiếu chống. “Những lá phiếu đáng ngờ ấy giờ đang đổ về. Một khi đã được xử lý, sẽ không thể nhận diện chúng, và chúng buộc phải được tính vào kết quả bầu cử”, ông viết.
“Không lập luận nào của California ngăn được chính phủ liên bang can thiệp để chặn việc California vùi đầu vào cát trong khi người nước ngoài có thể đang bỏ phiếu trong các cuộc bầu cử liên bang”, Thẩm phán Bumatay viết. Ông cho rằng luật liên bang cấm California trộn lẫn phiếu nhiều khả năng do người nước ngoài gửi với phiếu hợp lệ “vì việc đó khuyến khích và tiếp tay cho việc bỏ phiếu bất hợp pháp”, và việc chặn điều này với những người bị xác định là có thể không phải công dân “là mức tối thiểu”.
Theo ý kiến phản đối, sau khi biết Quận Los Angeles đã xử lý hơn 331.000 lá phiếu qua thư, Bộ Tư pháp ngày 21/10 xin tòa cấp quận ra phán quyết trước trưa hôm sau, và khi không có phán quyết thì kháng cáo ngay trong ngày 22/10.
Vụ tranh chấp bắt đầu từ ngày 16/7, khi Bộ trưởng Nội an Markwayne Mullin gửi thư cho Ngoại trưởng bang California Shirley Weber, cho biết có thể có hơn 190.000 người không phải công dân đăng ký bỏ phiếu ở California. Ngày 23/7, bà Weber trả lời bằng thư nhấn mạnh cam kết tuân thủ nghĩa vụ duy trì danh sách cử tri nhưng không đề nghị xác minh danh tính những người này.
Ngày 1/10, California gửi phiếu bầu qua thư cho mọi cử tri đã đăng ký theo luật tiểu bang. Ngày 13/10, Bộ Tư pháp gửi danh sách hơn 20.000 người nhiều khả năng không phải công dân, yêu cầu tiểu bang xem xét trong 48 giờ và tạm giữ phiếu của những người không xác nhận được quốc tịch. Khi California từ chối, Bộ Tư pháp khởi kiện ngày 15/10, cho rằng tiểu bang đang tạo điều kiện cho hành vi mà luật liên bang coi là tội phạm, tức người nước ngoài bỏ phiếu trong bầu cử liên bang.
Trước khi có phán quyết, Bill Essayli, công tố viên liên bang hàng đầu ở Los Angeles, cảnh báo cuộc bầu cử giữa kỳ tại California có nguy cơ bị làm sai lệch. “Mối lo của chúng tôi là người không phải công dân đang tích cực bỏ phiếu trong cuộc bầu cử này và California đã xác nhận họ sẽ đếm phiếu của những người đó”, ông nói sau phiên tranh tụng hôm Chủ nhật 25/10. “Họ lập luận rằng việc những người này có phải công dân hay không là không liên quan. Điều đó làm loãng lá phiếu của cử tri Mỹ.”
Tại phiên tranh tụng, luật sư Bộ Tư pháp Matthew Donnelly nói: “Một khi phiếu bầu qua thư đã được xử lý, nó không thể bị đảo ngược, và thiệt hại là không thể khắc phục”, đồng thời cho biết Quận Los Angeles ước tính đã xử lý hơn 500.000 lá phiếu. Luật sư Sam Siegel của California lập luận rằng nếu hành pháp muốn có thẩm quyền này thì phải xin Quốc hội.
Ông Essayli đăng trên mạng X đoạn video phiên tranh tụng hôm 25/10, trong đó theo ông, luật sư California xác nhận nếu người không phải công dân bỏ phiếu mà không bị chặn ngay thì lá phiếu đó sẽ được tính.
Thống đốc Dân chủ Gavin Newsom gọi phán quyết là “diễn biến tích cực”. Trước đó ông từng gọi nỗ lực của Bộ Tư pháp là “trò hề”, và ông Essayli đáp lại trên mạng X: “Này Vua Gian lận. Chúng tôi không chờ họ bỏ phiếu. Ông không được phép để bất kỳ người không phải công dân nào trong danh sách cử tri.”
Bài đăng của ông Essayli gọi Thống đốc Newsom là “Vua Gian lận” trên mạng X hôm 24/10.
Hôm 19/10, đặc vụ liên bang đã bắt 28 người trên khắp California vì cáo buộc gian lận đăng ký cử tri, phần lớn bị cho là đã bỏ phiếu trái phép. Một trong số đó là Alexander Muñoz, 72 tuổi, quốc tịch Belize, bị cáo buộc khai gian là công dân Mỹ để đăng ký năm 2019 rồi bỏ phiếu năm 2020, hai lần năm 2022 và năm 2024.
Bộ Tư pháp có thể đề nghị toàn thể Tòa Khu vực 9 xem xét lại, và hội đồng xét xử cho chính phủ thời hạn tới 7 giờ tối giờ miền Tây (PT) để nộp đề nghị. Phiên điều trần về đơn xin lệnh cấm tạm thời trước Thẩm phán Carter được ấn định lúc 1 giờ chiều thứ Ba 27/10, giờ miền Tây (PT).
