Tổng thống El Salvador Nayib Bukele hôm thứ Tư 21/10 cho biết quân đội nước ông đã mở chiến dịch quân sự nhằm giải cứu bốn kỹ thuật viên hàng không bị băng đảng bắt giữ ở Haiti, đồng thời cảnh báo các thủ lĩnh băng đảng rằng những gì đang đến sẽ lớn hơn nhiều nếu con tin không được thả còn sống. “Cuộc tấn công hôm nay chẳng là gì so với những gì sắp tới nếu họ không thả cả bốn con tin còn sống. Và đừng xem lời chúng tôi là những lời đe dọa suông”, ông nói.
Thông điệp được ông Bukele đăng trên X bằng tiếng Creole của Haiti, kèm một video có vẻ ghi lại các xe tải quân sự trong chiến dịch. Ông mô tả bốn người là những người không tham chiến, là kỹ thuật viên hàng không thuộc phái bộ của El Salvador trong khuôn khổ một sứ mệnh quốc tế, và nói họ bị bắt một cách hèn nhát khi đang trở về sau khi mua thức ăn ở một khu chợ trong vùng. Theo ông, phái bộ chỉ gồm phi công và nhân viên kỹ thuật, với nhiệm vụ chính là di tản y tế để cứu người, “không phải để gây chiến”.
Ông Bukele nói chiến dịch chỉ có một mục tiêu là đưa bốn đồng hương trở về nhà còn sống và không bị tổn hại, nhưng nhắn thẳng tới các thủ lĩnh băng đảng rằng “chúng tôi đã dẹp xong các băng đảng ở El Salvador, và cũng có thể dẹp xong các người”. Ông cho biết vẫn còn thời gian để tránh kịch bản đó, và nếu bốn người được trao trả an toàn thì mọi chuyện sẽ trở lại như trước vụ bắt cóc. “Quyết định nằm trong tay các người”, ông viết.
Ông Bukele được ca ngợi nhờ đường lối cứng rắn với tội phạm có tổ chức, trong đó có việc đưa các đối tượng vào một nhà tù khét tiếng dành cho khủng bố, và tỷ lệ tội phạm ở El Salvador đã giảm.
Chính phủ Haiti đưa ra thông cáo vào tối thứ Tư, gọi vụ “bắt cóc” các binh sĩ Salvador là “ưu tiên tuyệt đối”. Thông cáo cho biết một cuộc họp cấp cao đã diễn ra tại văn phòng thủ tướng nhằm đánh giá các hoạt động đang triển khai và xác định các biện pháp cần thiết để tăng cường chiến dịch, với sự phối hợp chặt chẽ cùng Lực lượng Trấn áp Băng đảng. “Việc thả các binh sĩ bị bắt là ưu tiên tuyệt đối, và mọi nguồn lực cần thiết đang được huy động để đạt mục tiêu này”, chính phủ Haiti nêu.
Vụ tấn công xảy ra hôm Chủ nhật tại Croix-des-Bouquets, một khu dân cư từng yên bình ở Port-au-Prince nay do các băng đảng bạo lực kiểm soát, và là cuộc tấn công lớn đầu tiên kể từ khi lực lượng trấn áp băng đảng quốc tế bắt đầu hoạt động. Theo thông báo của Lực lượng Vũ trang El Salvador, bốn kỹ thuật viên đang trên đường về doanh trại thì chiếc xe thiết giáp bị tấn công bằng chất nổ và bốc cháy, và cả bốn kịp thoát khỏi xe đang cháy.
Quân đội El Salvador cho biết trực thăng được điều tới khu vực cũng bị bắn khi giải tán những người có vũ trang, còn nhiều nỗ lực tiếp cận bằng đường bộ và đường không đều bị cản trở bởi cường độ giao tranh. Chưa có tổ chức nào nhận trách nhiệm vụ tấn công, còn khu vực xe bị nhắm tới nằm dưới sự kiểm soát của các băng đảng gồm Chèn Méchan, Kraze Barye do Vitelhomme Innocent cầm đầu và 400 Mawozo do Lanmo Sanjou cầm đầu, hai thủ lĩnh này đều bị Liên Hợp Quốc và Mỹ trừng phạt.
Các nguồn tin giấu tên thuộc chính phủ Haiti cho biết bốn người bị băng đảng Chen Mechan bắt, đồng thời nói lực lượng trấn áp phối hợp cùng cảnh sát Haiti đã mở chiến dịch trong vùng để tìm kiếm và nhiều thành viên băng đảng này đã bị hạ. Một nguồn tin nói theo thông tin hiện có, các binh sĩ Salvador có thể đang bị giữ làm con tin.
Tại phiên họp Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc hôm thứ Hai, Đại sứ Mỹ tại Liên Hợp Quốc Mike Waltz lên án vụ tấn công, cho biết bốn người được cho là còn sống nhưng chưa xác định được vị trí, và cam kết giúp đưa họ về nước. “Gửi tới các băng đảng và thủ lĩnh đã gây ra vụ tấn công hèn nhát này, nếu các người nghĩ sẽ dọa được liên minh này rút lui thì các người đã phạm một sai lầm khủng khiếp”, ông nói. Đại sứ El Salvador tại Liên Hợp Quốc Egriselda López cũng lên án vụ phục kích, nói rằng sự việc “nhắc nhở về những rủi ro nghiêm trọng” mà nhân sự đóng góp cho nỗ lực đảm bảo an ninh ở Haiti phải đối mặt.
Lực lượng Trấn áp Băng đảng do Liên Hợp Quốc hậu thuẫn hiện có hơn 2.000 binh sĩ tại Haiti, đến từ các nước gồm El Salvador, Chad, Jamaica và Guatemala. Hội đồng Bảo an cho phép thành lập lực lượng này vào tháng 9/2025 với quân số tối đa 5.550 người, và mới đây đã gia hạn ít nhất sáu tháng đến tháng 3/2027.
Đầu tháng 10, Quốc hội El Salvador thông qua luật kéo dài sự tham gia của quân đội nước này trong lực lượng thêm 12 tháng kể từ ngày 2/10, đồng thời cho phép triển khai nhân sự dân sự và quân sự theo nhu cầu của phái bộ, mở rộng vai trò so với sắc lệnh trước đó vốn nêu việc di tản y tế. Theo Bộ Quốc phòng El Salvador, hoạt động của lực lượng này gồm di tản y tế, tìm kiếm cứu nạn, tuần tra trên không và hỗ trợ các chiến dịch của cảnh sát Haiti.
Theo Liên Hợp Quốc, bạo lực băng đảng đã khiến gần 1,5 triệu người ở Haiti phải rời bỏ nhà cửa trong những năm gần đây, với hơn 5.700 người thiệt mạng hoặc bị thương từ tháng 1 đến giữa tháng 9 và hơn 230 người bị bắt cóc. Các băng đảng được ước tính kiểm soát khoảng 70% Port-au-Prince, còn Đại diện đặc biệt của Tổng thư ký Liên Hợp Quốc Carlos Ruiz Massieu cho biết ông kỳ vọng bầu cử tại Haiti có thể diễn ra vào năm tới “nếu an ninh cho phép”, sau khi cuộc bầu cử dự kiến vào tháng 12/2026 bị hoãn.
Hiện lực lượng trấn áp vẫn đang giao tranh với các băng đảng tại khu vực xảy ra vụ tấn công hôm Chủ nhật, và đã khuyến cáo người dân trong vùng ở yên trong nhà.
