Tổng thống Donald Trump hôm thứ Sáu 9/10 tổ chức buổi lễ tôn vinh nhà thám hiểm người Ý Christopher Columbus tại Phòng Đông của Nhà Trắng, ba ngày trước Ngày Columbus. Tại buổi lễ, ông giới thiệu bức tượng Columbus thứ hai sẽ được đặt ở Vườn Hồng, đồng thời nhắc đến bức tượng đã dựng từ tháng 3 cạnh Tòa nhà Văn phòng Hành pháp Eisenhower.
Khoảng 300 khách chật kín căn phòng, phần lớn đứng và đeo huy hiệu hình cờ Mỹ bắt chéo với cờ Ý. Tenor Christopher Macchio hát quốc ca để mở đầu, và ông Trump khen "đó mới là cách hát đúng". Sau đó ông mời Macchio trở lại hát "Ave Maria" và "Nessun dorma" để kết thúc chương trình.
"Tôi tin rằng mình đã làm sống lại Christopher Columbus", ông Trump nói. Ông kể rằng năm 1492 Columbus thực hiện một trong những chuyến hải trình táo bạo nhất lịch sử hành tinh với khoảng 90 người, và khẳng định: "Trong chính quyền này, chúng tôi biết Christopher Columbus là một anh hùng". Theo ông, trước khi ông trở lại Nhà Trắng người ta còn không thể nói tên Columbus, còn nay nhà thám hiểm này đã được phục hồi hoàn toàn và trở về đúng vị trí của mình.
Ông Trump nói ông tin lòng kính trọng dành cho Columbus là lý do ông được người Mỹ gốc Ý ủng hộ, và ông ước chừng đã giành được gần 100% phiếu của nhóm cử tri này. Ông nói thêm rằng "những người yêu nước Mỹ luôn kính trọng nhà thám hiểm người Ý vĩ đại này", đồng thời chỉ ra rằng tên Đặc khu Columbia bắt nguồn từ ông. Về phía đối thủ, ông nói "những người cộng sản cánh tả cực đoan ghét Columbus và muốn xóa bỏ Ngày Columbus".
Bức tượng ở cạnh Tòa nhà Văn phòng Hành pháp Eisenhower cao 13 feet, nặng một tấn và được làm từ các mảnh của bức tượng cẩm thạch gốc ở Baltimore. Đây là bản sao chính xác của bức tượng từng đứng hơn ba thập niên ở thành phố này, từ khi Tổng thống Ronald Reagan khánh thành vào tháng 10/1984 cho đến ngày 4/7/2020, khi đám đông kéo đổ và ném nó xuống cảng Baltimore.
Chủ tịch Italian American Organizations United John Pica cho biết nhóm của ông đã thuê thợ lặn vớt các mảnh tượng từ cảng, rồi quyên tiền từ các khoản tài trợ và đóng góp tư nhân để thuê một nhà điêu khắc ở Maryland dựng lại. Theo ông, bức tượng được lắp vào khoảng 2 giờ sáng một ngày Chủ nhật hồi tháng 3 và được cho Nhà Trắng mượn đến hết nhiệm kỳ của ông Trump. Còn theo ông Trump, Hội Hiệp sĩ Columbus (Knights of Columbus) đã dựng bản sao này.
Bức tượng thứ hai do thợ thủ công Brett Rugo thực hiện, người xây bãi đáp trực thăng mới của Nhà Trắng. Bức tượng sẽ có vị trí trang trọng ở Vườn Hồng, cạnh các tượng George Washington, Abraham Lincoln và Thomas Jefferson. "Chúng tôi bảo vệ Lincoln, chúng tôi bảo vệ Washington, chúng tôi bảo vệ Thomas Jefferson", ông Trump nói.
Ông Trump kêu gọi thành phố Columbus, bang Ohio, đặt lại tượng Columbus trước tòa thị chính. Bức tượng này đứng gần nửa thế kỷ trước khi Thị trưởng Andrew Ginther của Đảng Dân chủ ra lệnh dỡ bỏ năm 2020. "Chúng tôi yêu cầu đưa Christopher Columbus trở lại trung tâm thành phố Columbus, bang Ohio. Chúng tôi muốn có lại ông ấy", ông nói. Ông cho biết chính quyền đã tu sửa đài phun nước ở Columbus Circle tại Washington.
Ông Trump nhắc đến nhiều người Mỹ gốc Ý trong khán phòng và ngoài đó, gồm Thẩm phán Tòa án Tối cao Samuel Alito, Ủy viên An sinh Xã hội Frank Bisignano và ông Andrew Giuliani, con trai cựu Thị trưởng New York Rudy Giuliani. "Chúng tôi yêu người Mỹ gốc Ý. Tôi yêu các bạn, đó là lý do tôi có mặt ở đây", ông nói.
Việc dựng tượng từng gây phản ứng trái chiều. Bà Ivone Sagastume là người Mỹ gốc Guatemala thế hệ thứ nhất và nói hồi tháng 3 rằng bức tượng là một cách khác để chính quyền chia rẽ đất nước. Giáo sư Gerald Horne của Đại học Houston nói những người phản đối đang phản đối vai trò của Columbus trong việc "châm ngòi cho nạn diệt chủng" người bản địa. Ông Pica cho rằng Columbus là "biểu tượng của niềm tự hào và tinh thần phiêu lưu" đối với người Mỹ gốc Ý. Năm 2021, Tổng thống Joe Biden công nhận Ngày Các dân tộc bản địa cùng với ngày lễ liên bang, còn năm ngoái ông Trump ban hành tuyên bố riêng, chỉ gọi đó là Ngày Columbus.
Trong Tuyên bố của Tổng thống ký ngày 7/10, ông Trump ấn định ngày 12/10/2026 là Ngày Columbus, theo nghị quyết chung của Quốc hội năm 1934 đề nghị Tổng thống tuyên bố thứ Hai thứ hai của tháng 10 hằng năm là Ngày Columbus. Ông cũng chỉ đạo treo cờ Mỹ trên mọi công trình công cộng vào ngày này để vinh danh Columbus và tất cả những người đã góp phần xây dựng đất nước.
