Cựu Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro, nhà độc tài bị lật đổ, cùng vợ là bà Cilia Flores bị công tố liên bang ở Manhattan buộc thêm tội danh âm mưu tra tấn người Mỹ bị giam trong các nhà tù Venezuela. Công tố viên công bố cáo trạng bổ sung hôm thứ Năm, chỉ vài phút trước phiên điều trần xem xét việc cho bà Flores chuyển sang quản thúc tại gia trong lúc chờ phiên xét xử hai vợ chồng vào mùa hè năm 2027.
Hai ông bà trước đó đã bị buộc tội âm mưu khủng bố ma túy sau khi bị quân đội Mỹ bắt trong một cuộc đột kích đêm khuya hôm 3/1 vào dinh tổng thống ở thủ đô Caracas. Cả hai đều không nhận tội và đang bị giam tại Trung tâm Giam giữ Metropolitan ở Brooklyn.
Cáo trạng bổ sung được nộp tại tòa liên bang Manhattan và công bố hôm thứ Năm, trong đó công tố viên cho rằng ông Maduro duy trì quyền lực ở Venezuela bằng đàn áp và bạo lực, kể cả việc tra tấn những người Mỹ bị giam giữ. Văn bản này viết rằng khi lên làm tổng thống năm 2013, ông “cho phép dùng tra tấn đối với những cá nhân cụ thể và giám sát một hệ thống được thiết kế để dùng tra tấn, giam giữ tùy tiện và bạo lực làm phương tiện đàn áp phe đối lập chính trị”. Công tố viên nói các hình thức tra tấn gồm sốc điện, bỏ đói và đe dọa làm hại, thậm chí giết người thân của nạn nhân.
Mỗi người trong hai bị cáo phải đối mặt thêm một tội danh âm mưu thực hiện hành vi tra tấn. Các cáo buộc mới liên quan đến việc chính phủ Mỹ nói hơn một chục công dân Mỹ bị giam giữ oan trong các nhà tù Venezuela khi ông Maduro lãnh đạo một chế độ đàn áp, và cáo trạng còn nhắc đến cả những người khác bị chính quyền Venezuela giam giữ. Theo một nguồn tin am hiểu vụ việc, các điều tra viên cũng đã bàn về việc truy tố thêm một số người vì vai trò trong việc tra tấn người Mỹ.
Trong cáo trạng, một sĩ quan quân đội Venezuela bị sốc bằng dây điện khoảng 20 lần và bị đánh vào chân, lưng và đầu bằng nắm đấm, dây lưng và một vật trông giống ống sắt. Công tố viên cho biết viên sĩ quan này còn bị treo chỉ bằng hai tay và hai chân, đồng thời bị dìm đầu xuống nước để mô phỏng cảm giác chết đuối khoảng 30 lần.
Nhiều người Mỹ từng bị chính quyền ông Maduro giam giữ đã lên tiếng về việc bị tra tấn. Ông Matthew Heath, cựu binh Thủy quân lục chiến Mỹ, và ông Osman Khan, được trả tự do trong một vụ trao đổi tù nhân hồi tháng 10/2022, nêu trong một đơn kiện rằng họ bị dìm nước, điện giật, đe dọa tấn công tình dục, cho dùng thuốc làm biến đổi tâm trí và biệt giam từng đợt, còn ông Heath từng cố tự tử khi bị giam.
Nhóm sáu giám đốc ngành dầu khí, trong đó có năm người Mỹ, bị dụ tới Venezuela năm 2017 và bị giam gần năm năm, cũng nói họ chịu điều kiện giam giữ tàn bạo. Trong các đơn kiện nhằm vào công ty chủ quản Citgo, ba người gồm ông Tomeu Vadell, ông Alirio José Zambrano và ông José Luis Zambrano nói họ bị tra tấn khi ở tù. Nhóm này bị bắt và bị buộc tội tham nhũng năm 2017, và theo các nhà chức trách, tình trạng nhà cầm quyền Venezuela ngược đãi công dân Mỹ gia tăng sau đó, còn ông Maduro và vợ đổ lỗi cho Mỹ về tình trạng bất ổn ở Venezuela, trong đó có việc sáu giám đốc này bị giam giữ.
Tất cả những người này từng bị giam tại Tổng cục Phản gián Quân sự (DGCIM) của Venezuela, cơ quan mà một báo cáo của Liên Hợp Quốc nói đã “chịu trách nhiệm về việc giam giữ tùy tiện, đối xử tàn nhẫn và tra tấn các đối thủ chính trị cùng người thân của họ”. Báo cáo này nêu rằng DGCIM “thường xuyên dùng” các biện pháp tra tấn “gồm sốc điện, làm ngạt bằng túi nhựa, dìm nước, đánh đập, bạo lực tình dục, tước nước và thức ăn, ép giữ tư thế đau đớn và phơi nhiễm nhiệt độ khắc nghiệt” nhằm “moi thông tin và lời khai, đe dọa và trừng phạt” người bị giam.
Bà María Oropeza, điều phối viên bang của đảng Vente Venezuela, đáp lại các cáo buộc mới trên mạng xã hội X. Bà viết: “Đây là tin tốt cho những ai muốn công lý, không hẳn là tin tốt cho những ai vẫn tin rằng họ sẽ trở lại”. Bà nói thêm: “Tôi chỉ hy vọng một ngày nào đó họ sẽ bị buộc tội vì đã tra tấn người Venezuela”.
Luật sư Barry Pollack của ông Maduro cho biết trước khi cáo trạng bổ sung được công bố, ông chưa nhận được thông báo nào về việc sẽ có thêm cáo buộc. Ông Maduro từng tự gọi mình là tù binh chiến tranh và gọi vụ bắt giữ là một vụ bắt cóc, còn chính quyền của Tổng thống Donald Trump bảo vệ cuộc đột kích là một “chiến dịch thực thi pháp luật chính xác”.
Ông Maduro, 63 tuổi, trước đó bị buộc bốn tội danh gồm âm mưu khủng bố ma túy, âm mưu nhập cảng cocaine, sở hữu súng máy cùng thiết bị hủy diệt và âm mưu sở hữu súng máy cùng thiết bị hủy diệt. Vụ án được khởi tố tại Quận Nam New York, nơi ông và 14 người khác bị truy tố lần đầu hồi tháng 3/2020, trong nhiệm kỳ đầu của ông Trump.
Công tố viên cho rằng ông Maduro đứng “hàng đầu trong nạn tham nhũng” và cùng cộng sự làm việc với bọn buôn ma túy và các phần tử khủng bố ma túy để đưa hàng nghìn tấn cocaine tràn vào Mỹ nhằm làm giàu cho bản thân, gia đình và các quan chức cấp cao của chính quyền Venezuela. Công tố viên cũng cáo buộc ông, vợ và con trai cùng đồng phạm đã “lạm dụng vị trí được công chúng tin cậy và làm hư hỏng những thể chế từng hợp pháp” để nhập hàng tấn cocaine vào Mỹ, trong đó có việc hợp tác với các băng nhóm bị Mỹ xếp vào danh sách khủng bố như FARC và Sinaloa Cartel.
Bà Flores, 69 tuổi, bị buộc tội tham gia âm mưu nhập cảng cocaine cùng chồng, người làm tổng thống từ năm 2013 cho đến khi bị lực lượng Mỹ bắt hồi tháng Một. Bà từng là tổng chưởng lý của Venezuela và lãnh đạo Quốc hội trước khi làm đệ nhất phu nhân, và công tố viên Mỹ nói bà nhận hàng trăm nghìn đô la tiền hối lộ từ một trùm buôn ma túy lớn.
Nếu bị kết tội, bà Flores đối mặt mức án tối thiểu bắt buộc 40 năm tù, còn hai ông bà có thể bị tù chung thân. Phiên điều trần của bà dự kiến bắt đầu lúc 10 giờ 30 theo giờ miền Đông Mỹ tại tòa liên bang Manhattan trước Thẩm phán Alvin K. Hellerstein, 92 tuổi, người đã ấn định ngày xét xử là 1/6/2027.
Luật sư của bà Flores lập luận rằng bà có các vấn đề sức khỏe không thể được điều trị hiệu quả trong nhà tù, và đề nghị cho bà sống tại một nơi ở ở khu vực thành phố New York dưới sự canh gác 24 giờ mỗi ngày. Họ nói bà đã sụt khoảng 11 kg khi bị giam ở Brooklyn, được cho biết có thể cần phẫu thuật tim, thường xuyên choáng váng, chóng mặt, khó thở và có thể từng bị một cơn nhồi máu cơ tim nhẹ hồi tháng Bảy.
Các bác sĩ của bà đề nghị làm thủ thuật thông tim chẩn đoán, và luật sư của bà nói bà bị để lại sẹo vĩnh viễn khi bị “ném vào tường hoặc tủ” trong chiến dịch quân sự bắt bà. Một vụ ẩu đả xảy ra trong khu giam của bà đã khiến lính canh xịt hơi cay, làm bà bị tức ngực, và bà cũng mất hai chiếc răng hàm.
Luật sư của bà cho biết các đội an ninh có vũ trang sẽ giám sát bà suốt 24 giờ dưới sự điều phối của một công ty do ông Louis Milione, cựu đặc vụ chống khủng bố ma túy và từng là nhân vật số hai của Cơ quan Phòng chống Ma túy Mỹ (DEA), đứng đầu. Địa điểm đề xuất không được nêu trong hồ sơ công khai, và chi phí sẽ do chính phủ Venezuela chi trả, bên đã được Mỹ cho phép trả phí luật sư cho hai vợ chồng. Các luật sư nói bà không có nguy cơ bỏ trốn vì bà “muốn ở bên chồng thường xuyên”.
Công tố viên phản đối đề nghị này, viết trong hồ sơ rằng bà Flores sẽ gây “nguy cơ bỏ trốn và nguy hiểm cực kỳ lớn cho công chúng” nếu được thả, trong đó có khả năng đe dọa nhân chứng. Họ nói bà đã được đưa từ nhà giam tới bệnh viện địa phương mỗi khi cần chữa trị và đã được chăm sóc y tế đầy đủ tại trại giam.
Công tố viên không phản bác việc bà Flores có vấn đề sức khỏe, nhưng nói bà từ chối làm các xét nghiệm chẩn đoán mà bác sĩ khuyến nghị nếu chưa được thả, nghĩa là bà “thực chất đã tạo ra một hoàn cảnh y tế khó khăn mà nay bà dựa vào để xin được thả”. Họ cho rằng đề nghị này là “nỗ lực lợi dụng sự giàu có để được đối xử đặc biệt” và sẽ tạo ra một hệ thống bảo lãnh hai tầng, trong đó bị cáo giàu có trả tiền cho nhà giam riêng còn bị cáo nghèo hơn vẫn bị giam.
Công tố viên nhắc rằng các thẩm phán khác đã bác những đề nghị tương tự trong các vụ án của Sean “Diddy” Combs, Ghislaine Maxwell và Jeffrey Epstein. Quyết định bảo lãnh của ông Hellerstein sẽ không ảnh hưởng đến phiên xét xử hay mức án của bà Flores.
Một người từng trò chuyện với bà Flores nói bà hài lòng với dịch vụ y tế trong thời gian bị giam, nhưng sợ phải trải qua thủ thuật rồi tỉnh dậy trong tình trạng bị còng vào giường hoặc bị hàng chục tù nhân vây quanh. Sau khi vào trại giam, bà ở một phòng riêng sáu tuần, rồi được chuyển sang khu nữ chung, nơi hiện có khoảng 35 tù nhân, và trại không có cách nào để hai vợ chồng gặp nhau.
Ông Maduro cầm quyền Venezuela 13 năm cho đến khi bị bắt, và nước này từ đó tăng cường hợp tác với Mỹ dưới sự lãnh đạo của quyền Tổng thống Delcy Rodríguez, cựu phó tổng thống của ông. Hồi tháng Tám, ông Trump công bố Mỹ đã đạt thỏa thuận kiểm soát một phần trữ lượng dầu lớn của Venezuela, thỏa thuận mà bà Rodríguez cũng gọi là “lịch sử”.
Hồi tháng Chín, ông Alex Saab, cựu bộ trưởng công nghiệp trong chính quyền ông Maduro, nhận tội một tội danh rửa tiền liên quan đến âm mưu hối lộ và đồng ý hợp tác với các cuộc điều tra liên bang đang diễn ra sau khi bị đưa từ Venezuela sang Mỹ. Hồi tháng Năm, công tố viên liên bang ở Miami được lệnh mở một cuộc điều tra hình sự mới nhằm vào ông Maduro, khi có lo ngại rằng vụ truy tố đang chờ xử còn yếu.
Hồi tháng Chín, luật sư của hai bị cáo nộp đơn đề nghị bác cáo buộc vì họ được hưởng quyền miễn trừ chủ quyền, với bản lập luận dài 60 trang của ông Maduro viện dẫn phán quyết năm 2024 của Tòa án Tối cao Mỹ về quyền miễn trừ rộng rãi của ông Trump. Luật sư lập luận rằng ông Maduro vẫn là nguyên thủ hợp pháp của Venezuela và bà Flores giữ các vai trò chính thức, còn việc bắt ông bằng vũ lực là bất hợp pháp. Công tố viên nói chính phủ Venezuela không tham gia đòi quyền miễn trừ cho ông Maduro, dù từ khi ông bị bắt nước này đã đòi quyền miễn trừ nguyên thủ cho bà Rodríguez trong các thủ tục tố tụng ở Mỹ, và Thẩm phán Hellerstein dự kiến chỉ quyết định về các đề nghị này vào năm tới.