Hàng chục nghìn người ủng hộ Thượng nghị sĩ Flávio Bolsonaro thuộc Đảng Tự do (PL) cánh hữu đã đổ về Đại lộ Paulista ở São Paulo vào Chủ nhật 18/10, đúng một tuần trước vòng hai bầu cử tổng thống Brazil ngày 25/10, nơi ông đối đầu Tổng thống cánh tả Luiz Inácio Lula da Silva của Đảng Lao động (PT). Vào thời điểm đông nhất lúc 12 giờ 20 trưa giờ địa phương, cuộc tập hợp mang tên “Bloquinho do 22” quy tụ khoảng 71.900 người theo ước tính của nhóm Monitor do Debate Político thuộc Đại học São Paulo (USP), Trung tâm Cebrap và tổ chức More in Common.
Video quay từ trên cao cho thấy biển người mặc áo vàng xanh phủ kín Đại lộ Paulista ở São Paulo ngày 18/10.
Với biên độ sai số 12%, con số thực tế nằm trong khoảng từ 63.300 đến 80.500 người, được tính bằng 28 bức ảnh chụp từ drone lúc 12 giờ 20 và phần mềm trí tuệ nhân tạo đánh dấu từng đầu người, trong khi nhóm nghiên cứu cho biết phương pháp này đã được dùng cho nhiều sự kiện chính trị kể từ tháng 8/2022. Tuần trước, cuộc mít tinh của ông Lula trên cùng đại lộ không có số liệu đếm người, vì chiến dịch của PT không cho phép nhóm này đưa drone lên khu vực tổ chức.
Đám đông kéo dài nhiều dãy nhà trên Đại lộ Paulista trong lúc ông Flávio Bolsonaro đứng trên xe âm thanh.
Tên gọi “Bloquinho do 22” lấy cảm hứng từ các đoàn diễu hành carnaval đường phố, còn con số 22 là số của ông Flávio trên lá phiếu. Cuộc tập hợp bắt đầu khoảng 11 giờ sáng và kéo dài chừng hai tiếng, với chiếc xe âm thanh chở ứng viên di chuyển giữa biển người từ gần đường Augusta tới ngang đại lộ Brigadeiro Luís Antônio.
Ông Flávio Bolsonaro tới Đại lộ Paulista và được đám đông chào đón khi đứng trên nóc xe âm thanh.
Phần lớn người tham dự mặc áo đội tuyển bóng đá quốc gia và phất cờ in số 22, bên cạnh nhiều lá cờ kết hợp biểu tượng của Hoa Kỳ, Brazil và Israel, những chiếc mũ in khẩu hiệu “Make America Great Again” của Tổng thống Donald Trump và các quầy hàng rong bán mũ Trump. Trước khi phần diễn văn bắt đầu, ban tổ chức đã đề nghị đám đông hạ cờ nước ngoài xuống, trong khi người dân dọc đường hô vang “tạm biệt, tạm biệt PT”, cùng nhau cầu nguyện và hát quốc ca, và nhiều gia đình cùng tham dự.
Hình ảnh quay từ trên cao ghi lại Đại lộ Paulista chật kín người ủng hộ ông Flávio Bolsonaro.
Đứng trên nóc xe âm thanh, ông Flávio nói với đám đông rằng chỉ còn bảy ngày nữa để “giải thoát Brazil khỏi PT” và cho biết cha ông là cựu Tổng thống Jair Bolsonaro sẽ có mặt trong lễ nhậm chức nếu ông đắc cử. “Các bạn sẽ thấy Jair Messias Bolsonaro trao dải băng tổng thống cho chính con trai mình. Và tôi sẽ chăm lo cho Brazil, cho người dân Brazil”, ông nói.
Ông Flávio Bolsonaro phát biểu trên xe âm thanh giữa Đại lộ Paulista: “Tôi sẽ chăm lo cho bạn và Brazil sẽ chiến thắng”.
Ứng viên PL cũng cho biết nếu trở thành tổng thống, ông sẽ đề cử bốn thẩm phán vào Tối cao Pháp viện Liên bang (STF) là những người phản đối phá thai và ma túy. Trong lúc phát biểu, ông giơ cao một lá cờ ghi “Brazil không phá thai, Brazil không ma túy” và một lá cờ khác ghi “Lula và Moraes hãy ra đi”, nhắm vào ông Lula và Thẩm phán Alexandre de Moraes của STF.
Ông Flávio nói với đám đông rằng cha ông sẽ trao dải băng tổng thống cho con trai, cùng cảnh người ủng hộ chật kín Đại lộ Paulista.
Đi cùng ông Flávio tại cuộc tập hợp có Thống đốc São Paulo vừa tái đắc cử Tarcísio de Freitas của đảng Republicanos, Dân biểu Liên bang Nikolas Ferreira, Thị trưởng São Paulo Ricardo Nunes, Chủ tịch Hội đồng Lập pháp bang São Paulo André do Prado và bà Daniella Marques, người phụ trách chương trình kinh tế của ứng viên. Có mặt còn có Thượng nghị sĩ Tereza Cristina, hai thượng nghị sĩ tân cử Guilherme Derrite và Marcel Van Hattem, ông Pablo Marçal, bà Fernanda Bolsonaro là vợ ứng viên, cùng Lucas Pavanato và Eduarda Campopiano, hai trong số những ứng viên nhận nhiều phiếu nhất cả nước ở vòng một, trong đó ông Pavanato đắc cử dân biểu với hơn 3 triệu phiếu.
Video quay từ giữa dòng người trên Đại lộ Paulista khi đoàn xe của ông Flávio Bolsonaro đi qua.
Âm thanh từ chiếc xe chính khiến nhiều người phàn nàn vì không nghe rõ lời ứng viên, và ông Flávio cho biết ông đang để dành giọng cho cuộc tranh luận trực tiếp với ông Lula vào tối cùng ngày. “Hôm nay tôi sẽ có cơ hội phơi bày ngay trên sóng truyền hình những tội ác mà ông ấy đã gây ra cho đất nước chúng ta”, ông nói.
Ông Flávio Bolsonaro cùng đám đông trên Đại lộ Paulista hô vang “Tôi là người Brazil và không bao giờ bỏ cuộc” trước cuộc tranh luận với ông Lula.
Các nhà lãnh đạo phe hữu trên xe và trên các kênh phát trực tiếp nhấn mạnh rằng cuộc biểu tình không gây ra cảnh “phá hoại” như những gì họ cho là do “cánh tả” gây ra vào tuần trước. Cảnh sát Quân sự bang São Paulo bố trí xạ thủ bắn tỉa trên nóc một tòa nhà dọc đại lộ, và Sở An ninh Công cộng bang cho biết việc đặt lực lượng ở vị trí dễ thấy nhằm ngăn chặn mọi hành động đe dọa an toàn của người dân, đồng thời giúp phát hiện sớm nguy cơ để báo cho các đội dưới mặt đất.
Ngoài São Paulo, người ủng hộ ông Flávio cũng xuống đường ở nhiều thủ phủ bang khác trong cùng ngày. Tại Goiânia, cuộc tuần hành trên đại lộ Ricardo Paranhos kéo dài từ khoảng 9 giờ 30 tới 11 giờ sáng với khoảng 9.000 người theo ban tổ chức, có sự tham gia của Dân biểu và Thượng nghị sĩ tân cử Gustavo Gayer, trong khi ở Natal người ủng hộ tổ chức đoàn diễu hành xe máy từ đại lộ das Fronteiras tới quảng trường Árvore de Mirassol dưới sự điều phối của Dân biểu Liên bang Sargento Gonçalves.
Ở Belém, đoàn đạp xe “Pedal do 22” lăn bánh từ 8 giờ sáng qua các con phố của thủ phủ bang Pará, còn tại Cuiabá người ủng hộ tập trung ở quảng trường Oito de Abril từ 4 giờ chiều, mặc áo in hình ứng viên và dán khẩu hiệu lên xe. Tại Macapá, cử tri của ông Flávio cùng các lãnh đạo PL trong bang tổ chức dán nhãn tranh cử tại khu bờ sông Orla.
Phía cánh tả cũng tổ chức nhiều cuộc tập hợp trong ngày, trong đó lớn nhất là buổi hòa nhạc “Ato Musical pela Democracia” trên bãi biển Copacabana ở Rio de Janeiro với khoảng 56.400 người lúc 6 giờ chiều theo cùng nhóm đếm, cùng các cuộc tụ tập ở Brasília và nhiều thủ phủ bang khác. Ông Lula không có mặt ở Rio và không có lịch trình công khai nào trong ngày trước cuộc tranh luận.
Cuộc tập hợp diễn ra hai tuần sau vòng một ngày 4/10, khi ông Flávio dẫn đầu với 47,03% tương đương 56.104.503 phiếu, trước ông Lula với 45,16% tương đương 53.879.538 phiếu, khoảng cách sát nút nhất trong lịch sử các vòng một ở Brazil. Kể từ cuộc bầu cử tổng thống trực tiếp đầu tiên năm 1989 sau 21 năm chế độ quân sự, mọi ứng viên dẫn đầu vòng một đều giành được chức tổng thống, còn PL gần như tăng gấp đôi số ghế tại Thượng viện.
Tổng thống Trump hoan nghênh kết quả vòng một của ông Flávio. “Đó là một chiến thắng lớn, sát nút nhưng rất, rất lớn. Thật tuyệt vời”, ông nói.
Nhiều người tham dự tại Paulista cũng kêu gọi trả tự do cho ông Jair Bolsonaro, hiện đang bị quản thúc tại gia sau khi bị kết án 27 năm 3 tháng tù với năm tội danh, trong đó có tội âm mưu đảo chính. Gia đình và những người ủng hộ ông cho rằng ông là nạn nhân của sự đàn áp chính trị, và ông Flávio đã cho biết ông sẽ tìm cách ân xá cho cha mình nếu đắc cử.
Vài giờ sau cuộc tập hợp, hai ứng viên lần đầu tiên đối mặt trực tiếp trong mùa bầu cử này tại cuộc tranh luận kéo dài khoảng hai tiếng ở São Paulo do kênh Band tổ chức cùng các kênh Gazeta, Cultura, Jovem Pan News và tờ O Estado de S. Paulo, chia làm ba phần với các câu hỏi từ người dẫn và những màn chất vấn trực tiếp giữa hai bên.
Trong phần đầu, ông Flávio liên tục nhắc tới bà Roberta Luchsinger, một nhà vận động hành lang là bạn thân của Fábio Luís Lula da Silva, con trai ông Lula, và bà Luchsinger đang bị điều tra trong các vụ án liên quan tới bê bối khấu trừ sai quy định vào lương hưu của Viện An sinh Xã hội Quốc gia (INSS). “Ông có biết Roberta Luchsinger không?”, ông Flávio hỏi, đồng thời cho rằng con trai tổng thống đang “trốn” ở nước ngoài để tránh bị bắt và cáo buộc chính phủ PT “ăn cắp” của người về hưu. “Ông không tha cho cả những cụ già”, ông nói.
Ông Lula đáp rằng ông tin con trai mình vô tội và nói rằng “băng nhóm INSS” đã hình thành dưới thời chính phủ Jair Bolsonaro, trước khi chất vấn ông Flávio về khoản 134 triệu real mà ông Flávio đã đề nghị cựu chủ ngân hàng Daniel Vorcaro của Banco Master tài trợ cho bộ phim “Dark Horse” về cuộc đời ông Jair Bolsonaro. Ông Flávio đang bị điều tra trong vụ này và phủ nhận mọi sai phạm, đồng thời cho biết hợp đồng 134 triệu real “đã không được thực hiện”.
Thời khắc căng thẳng nhất đến khi ông Lula thách ông Flávio cùng công khai tài khoản ngân hàng và dữ liệu điện thoại của cả hai gia đình trước ngày bỏ phiếu. “Tôi thách anh, nhà Bolsonaro và tôi, ngày mai cùng mở tài khoản ngân hàng, mở dữ liệu bảo mật để người dân Brazil biết ai là kẻ trộm ở đất nước này”, ông Lula nói.
Ông Flávio đáp rằng ông không có gì phải che giấu và tiếp tục tấn công nguồn tiền của đối thủ. “Tôi hoàn toàn không có gì để che giấu. Có điều vấn đề là, thưa ông Lula, tiền của ông lúc nào cũng nằm ngoài sổ sách. Nó không ở trong tài khoản của ông, nó nằm ở một nơi nào khác”, ông nói.
Khi ông Lula hỏi liệu ông Flávio có định “trao” quyền khai thác đất hiếm và khoáng sản chiến lược của Brazil cho Mỹ hay không, ứng viên PL nói các chuyến đi Mỹ của ông, trong đó có những lần tới Tòa Bạch Ốc trong năm nay, là để bảo vệ doanh nghiệp và sản phẩm Brazil trước thuế quan. “Tôi tới Hoa Kỳ để bảo vệ các doanh nghiệp Brazil. Ông có biết ông Lula tới đó làm gì không? Để bảo vệ Comando Vermelho và PCC”, ông nói, ám chỉ nỗ lực của chính phủ Lula nhằm ngăn Tổng thống Trump xếp các băng đảng tội phạm Brazil vào danh sách khủng bố.
Ông Flávio cũng bảo vệ sáng kiến Lá chắn châu Mỹ, chương trình hợp tác chống buôn lậu ma túy với các đồng minh của Tổng thống Trump trong khu vực như Argentina, Bolivia, Colombia và Ecuador, và cho biết ông sẽ đưa quân đội ra canh giữ biên giới, cảng biển và sân bay. Trong phần nói về an ninh và y tế, ông đề xuất thiến hóa học đối với kẻ hiếp dâm bị kết án, hạ tuổi chịu trách nhiệm hình sự, lắp hơn một triệu camera trí tuệ nhân tạo qua dự án Smart Brasil và bổ nhiệm bác sĩ Claudio Lottenberg, cựu chủ tịch Bệnh viện Israelita Albert Einstein, làm Bộ trưởng Y tế để đưa tiêu chuẩn của bệnh viện này vào hệ thống y tế công SUS.
Theo ông Lucas de Aragão của công ty tư vấn Arko Advice, ông Flávio giữ thế chủ động trong phần đầu cuộc tranh luận, kể cả lúc ông giơ lòng bàn tay có viết chữ “tham nhũng” trước ống kính. “Ông ấy đã khiến Lula mất bình tĩnh, kéo tổng thống vào những chủ đề của mình, trong khi Lula không làm được điều tương tự”, ông Aragão nói.
Giám đốc phân tích chính trị Yuri Sanches của công ty thăm dò AtlasIntel cũng nhận định ông Flávio nổi bật hơn đối thủ. “Ông ấy có thể chơi an toàn hơn, trong khi Lula cần thuyết phục cử tri trao cho mình một lá phiếu đầy cân nhắc. Màn thể hiện trong cuộc tranh luận là chưa đủ cho việc đó”, ông Sanches nói.
Hai ứng viên sẽ gặp nhau lần cuối trong cuộc tranh luận của TV Globo vào thứ Sáu 23/10, dự kiến bắt đầu lúc 9 giờ 20 tối giờ Brasília tại trường quay Estúdios Globo ở Rio de Janeiro với người dẫn César Tralli, trước khi cử tri Brazil đi bỏ phiếu vòng hai vào Chủ nhật 25/10 từ 8 giờ sáng tới 5 giờ chiều giờ Brasília.
