Tổng thống Trump hôm thứ Năm 12/11 dọa tăng gấp đôi ngay lập tức thuế quan đánh vào Mexico nếu nước này không chặn các đoàn di dân đang kéo về phía biên giới Mỹ, sau khi khoảng 1.500 người phần lớn đến từ Trung Mỹ rời thành phố Tapachula gần biên giới Guatemala hôm thứ Ba. Lời cảnh báo nằm trong bài đăng trên Truth Social sáng thứ Năm, hơn một tuần sau cuộc bầu cử giữa kỳ giúp đảng Dân chủ nắm quyền kiểm soát Quốc hội từ tháng 1.
“Lại nữa rồi! Với việc phe Cộng hòa bị cho là thua trong cuộc bầu cử giữa kỳ, dù TÔI KHÔNG CÓ TÊN TRÊN LÁ PHIẾU, cuộc XÂM LĂNG đất nước chúng ta lại đang diễn ra”, ông Trump viết, đồng thời cho biết trong các đoàn di dân khổng lồ đang băng qua Mexico có nhiều người mà các nước khác không muốn giữ, nhưng “họ sẽ không được chấp nhận!”
“MEXICO PHẢI CHẶN HỌ, NGAY BÂY GIỜ, và nếu không làm vậy, thuế quan đánh vào Mexico sẽ bị TĂNG GẤP ĐÔI NGAY LẬP TỨC”, Tổng thống viết tiếp, cho biết Mexico, Thống đốc Texas, vị tân Thống đốc Texas mà ông gọi là “RẤT THIÊN TẢ”, Lực lượng Tuần tra Biên giới và ICE đều đã được thông báo. Người sắp nhậm chức thống đốc là bà Gina Hinojosa thuộc đảng Dân chủ, và ông Trump nhấn mạnh trong bài đăng: “Sẽ không có chuyện nương tay!”
Chính những người trong đoàn đã nói rõ họ trông đợi gì, khi nhiều người hy vọng chiến thắng của đảng Dân chủ sẽ mở đường cho họ được sống và làm việc tại Mỹ. Ông Cesar Sandoval (47 tuổi) người Nicaragua mong có “thêm một cơ hội” vào Mỹ và nhắn các chính trị gia Dân chủ vừa đắc cử: “Chúng tôi mong họ nhớ rằng những người đã bỏ phiếu đưa họ vào Thượng viện và Quốc hội là con cái của người gốc Tây Ban Nha, con cái của người Latino”.
Thông cáo của Tòa Bạch Ốc cùng ngày dẫn lời một di dân Nicaragua từng bị trục xuất khỏi Mỹ: “Chúng tôi tin đảng Dân chủ sẽ giúp chúng tôi”. Kể từ sau ngày bầu cử, nhiều nhà lập pháp Dân chủ đã củng cố kỳ vọng đó, trong đó Dân biểu Hakeem Jeffries nói cần chấm dứt “cỗ máy trục xuất hàng loạt đầy bạo lực của Donald Trump”, còn Dân biểu Delia Ramirez tuyên bố “cùng nhau, chúng ta sẽ giải thể Bộ Nội an và xóa bỏ ICE”.
Tại Texas, Thống đốc đắc cử Hinojosa gọi việc thực thi luật biên giới nghiêm ngặt là “một màn phô diễn, một màn kịch chính trị và chuyện nhảm nhí”, còn Bộ trưởng Tư pháp đắc cử Nathan Johnson của đảng Dân chủ có thể bỏ việc bảo vệ đạo luật SB4 cho phép giới chức tiểu bang bắt giữ và truy tố người băng qua biên giới trái phép. Đương kim Bộ trưởng Tư pháp Cộng hòa Ken Paxton tại nhiệm tới khi ông Johnson tuyên thệ ngày 1/1/2027.
Tại buổi họp báo thường lệ hôm thứ Năm, Tổng thống Mexico Claudia Sheinbaum thừa nhận có hai đoàn di dân đang đi qua miền nam nước này và cho biết đoàn khoảng 600 người ở tiểu bang Chiapas đã gần như tan rã sau khi những người trong đoàn được cho biết việc tới Mỹ sẽ “rất khó khăn”. Bà nói Mexico đang tìm cách đưa những người trong đoàn trở về đất nước của họ, và kể từ khi Tổng thống Trump trở lại Tòa Bạch Ốc vào tháng 1/2025, chưa đoàn di dân nào tới được biên giới phía bắc Mexico.
Đây là đoàn di dân thứ ba tìm cách băng qua Mexico kể từ tháng 9, và hai đoàn trước đều đã bị nhà chức trách giải tán. Hai tuần trước lời cảnh báo của Tổng thống, Bộ Ngoại giao Mỹ đã công bố hạn chế chiếu khán đối với hơn 15 người bị cáo buộc tổ chức hoặc tiếp tay cho các đoàn di dân hướng về biên giới Mỹ.
Người đặc trách biên giới của Tòa Bạch Ốc Tom Homan nói trên đài Fox News rằng ông đã lường trước các đoàn di dân sẽ tăng lên sau bầu cử giữa kỳ, nhưng nhấn mạnh “bầu cử không thay đổi luật pháp” và suốt 18 tháng qua chưa một di dân nào được thả vào Mỹ ở biên giới phía nam. Ông cảnh báo người nhập cảnh trái phép sẽ bị truy tố và thụ án trước khi bị trục xuất, khẳng định “chúng tôi không nhượng một tấc nào ở biên giới này”, đồng thời kêu gọi Mexico điều quân tới cả biên giới phía bắc lẫn phía nam của nước này.
Hiện Mỹ đang áp thuế 25% lên xe hơi sản xuất tại Mexico và 50% lên thép, nhôm nhập từ nước này, trong khi hai nước đang đàm phán một thỏa thuận thương mại sau khi Tổng thống Trump quyết định vào tháng 7 không gia hạn hiệp định thương mại giữa Mỹ, Mexico và Canada. Mexico là đối tác thương mại lớn nhất của Mỹ, với kim ngạch hai chiều đạt 96,34 tỷ đô la riêng trong tháng 9.
“Chúng tôi sẽ dùng mọi nguồn lực để bảo đảm biên giới của chúng ta được an toàn”, Bộ trưởng Nội an Markwayne Mullin viết trên mạng xã hội sau lời cảnh báo của Tổng thống. “Đoàn di dân bất hợp pháp này sẽ KHÔNG được phép vào nước chúng ta. Chấm hết.”
