Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky, người có nhiệm kỳ 5 năm đã chính thức kết thúc từ năm 2024, cho biết ông cảm thấy bị Tổng thống Donald Trump phản bội sau khi Washington nới lệnh trừng phạt đối với dầu diesel của Nga, đồng thời cáo buộc ông Trump đứng về phía sai trong cuộc chiến giữa Nga và Ukraine. Các phát biểu này nằm trong cuộc phỏng vấn với người dẫn chương trình Piers Morgan, phát sóng hôm thứ Tư 14/10 khi ông đang ở London.
Khi được hỏi có cảm thấy bị phản bội hay không, ông Zelensky trả lời: “Thật sự là có, nói riêng giữa chúng ta thôi. Nhưng chuyện này phức tạp hơn một chút so với cảm xúc của riêng tôi.” Ông nói phía Tổng thống Trump muốn Kyiv ngừng tấn công các nhà máy lọc dầu của Nga, điều mà ông cho là “không công bằng”.
“Thật đau lòng khi Tổng thống Trump chọn một phía, và đó không phải phía chúng tôi,” ông Zelensky nói, rồi thêm: “Tôi nghĩ các cố vấn của ông ấy đã sai.”
Căng thẳng bùng lên sau khi Tổng thống Trump hôm thứ Sáu 9/10 xác nhận Hoa Kỳ đã đạt thỏa thuận với Moscow để tạm ngưng các hạn chế đối với dầu diesel xuất khẩu của Nga cho tới ngày 7/4, cho phép Nga đưa thêm nhiên liệu vào thị trường Mỹ và thế giới. Thỏa thuận ra đời khi giá dầu diesel trung bình tại Mỹ đã vượt 6 đô la mỗi gallon.
Hôm thứ Bảy 10/10, trước khi rời Tòa Bạch Ốc tới một cuộc mít tinh tại Tennessee, Tổng thống Trump nói ông từng bảo ông Zelensky đừng đánh vào nhà máy lọc dầu, vì việc đó gây ra vấn đề cho cả thế giới. “Các ông đã mất 30% lãnh thổ và hơn một triệu người đã thiệt mạng. Tôi nghĩ đã đến lúc Ukraine cần một tổng thống mới,” ông Trump nói.
Thỏa thuận dầu diesel vấp phải sự phản đối từ các lãnh đạo châu Âu cũng như các nghị sĩ Dân chủ và một số nghị sĩ Cộng hòa tại Washington. Thủ tướng Đức Friedrich Merz nói châu Âu không thể đồng ý với quyết định như vậy và cần tăng sức ép lên Nga.
Tổng thống Trump hôm Chủ nhật 12/10 viết trên Truth Social rằng Liên minh châu Âu (EU) đã trả cho Nga 250 tỷ đô la tiền năng lượng và lập luận rằng các nước châu Âu tiếp tục cung cấp tiền cho Nga trong khi dựa vào Hoa Kỳ về an ninh. Hôm thứ Ba 13/10, Ủy ban châu Âu đưa ra con số thấp hơn nhưng vẫn rất lớn: theo dữ liệu thương mại của Eurostat, EU đã mua 197 tỷ euro, tương đương 209 tỷ đô la, năng lượng của Nga từ tháng 3/2022 tới tháng 7/2026. Phó Thủ tướng Nga Alexander Novak thì nói con số là 320,7 tỷ đô la.
Theo dữ liệu của Trung tâm Nghiên cứu Năng lượng và Không khí sạch (CREA) tại Helsinki được Reuters phân tích hồi tháng 10/2025, tổng giá trị năng lượng Nga mà EU nhập khẩu kể từ năm 2022 đã vượt 213 tỷ euro, lớn hơn nhiều so với 167 tỷ euro viện trợ tài chính, quân sự và nhân đạo mà khối này dành cho Kyiv theo Viện Kiel của Đức. Trong năm thứ ba của cuộc chiến, tính tới tháng 2/2025, EU trả 21,9 tỷ euro cho nhiên liệu hóa thạch của Nga, vượt 18,7 tỷ euro viện trợ tài chính gửi Ukraine trong năm 2024. “Việc EU mua nhiên liệu hóa thạch của Nga đang nuôi ngân khố chiến tranh của Điện Kremlin và triệt tiêu phần hỗ trợ họ dành cho Ukraine,” ông Isaac Levi của CREA nói với Newsweek hồi tháng 3/2025, khi Tổng thống Trump nói trước Quốc hội rằng châu Âu chi tiền mua dầu khí Nga nhiều hơn tiền bảo vệ Ukraine.
Nhiều chính phủ ủng hộ Ukraine mạnh mẽ nhất cũng nằm trong số khách hàng lớn. Trong 8 tháng đầu năm 2025, EU nhập hơn 11,4 tỷ euro năng lượng Nga, trong đó Pháp tăng 40% lên 2,2 tỷ euro, Hà Lan tăng 72%, còn Bỉ, Croatia, Romania và Bồ Đào Nha cũng tăng. Hungary và Slovakia, hai nước giữ quan hệ gần gũi với Moscow, chiếm 5 tỷ euro. Cả năm 2025, châu Âu nhận 15 triệu tấn khí hóa lỏng từ dự án Yamal LNG của Nga, trị giá khoảng 7,2 tỷ euro; Pháp nhận 6,3 triệu tấn, còn cảng Zeebrugge của Bỉ nhận 4,2 triệu tấn, nhiều hơn toàn bộ Trung Quốc.
CREA cho biết trong năm thứ tư của cuộc chiến, tính tới tháng 2/2026, hóa đơn của EU đã giảm 36% xuống 14,5 tỷ euro. Tuy vậy, khí hóa lỏng của Nga theo tuyến Bắc Cực vẫn mang về cho Moscow 9,7 tỷ euro trong 9 tháng đầu năm 2026, và Brussels chỉ dự kiến loại bỏ hoàn toàn khí đốt Nga trước ngày 1/1/2027.
Một quan chức Tòa Bạch Ốc cho biết Tổng thống Trump muốn chấm dứt cảnh chém giết vô nghĩa và vẫn lạc quan rằng một thỏa thuận hòa bình sẽ đạt được. “Hoa Kỳ tiếp tục đóng vai trò xây dựng khi trao đổi với cả hai bên để đưa cuộc chiến đến hồi kết. Chúng tôi là quốc gia duy nhất trên thế giới có thể làm được điều đó,” quan chức này nói.
Ông Zelensky còn cáo buộc Kyiv đã bỏ lỡ cảnh báo của đồng minh về các đợt tấn công tên lửa vì kết nối Starlink bị SpaceX và Hoa Kỳ hạn chế. Tỷ phú Elon Musk đáp trên X rằng hệ thống quân sự Starshield do chính phủ Mỹ kiểm soát, còn Starlink thương mại không thể dùng cho hành động quân sự tấn công.
Lúc 10 giờ 23 phút tối thứ Tư giờ miền Đông, ông Musk đăng thêm trên X: “Và cuộc tàn sát vẫn tiếp diễn… Đã đến lúc Zelensky phải ra đi.”
Khi được hỏi có tính chuyện từ chức hay không, ông Zelensky, người từng giải thể các đảng đối lập và gộp các kênh truyền hình trong nước, trả lời: “Tất nhiên là không. Đây là trách nhiệm của tôi.”
Phát ngôn viên Điện Kremlin Dmitry Peskov cho rằng ông Zelensky đã chứng tỏ không đủ khả năng đưa ra những quyết định rất khó khăn để chấm dứt cuộc chiến. “Hoặc Zelensky nhận lấy trách nhiệm đó và thể hiện ý chí chính trị, hoặc ông ấy không làm,” ông Peskov nói.
