Tổng thống Donald Trump hôm thứ Tư 14/10/2026 cho biết hoạt động thăm dò dầu, khí và khoáng sản “quy mô lớn” ở Greenland đang chuẩn bị bắt đầu, nhưng ông không nêu chi tiết nào về kế hoạch. Trong bài đăng trên Truth Social, ông viết: “Hoạt động thăm dò dầu, khí và khoáng sản quy mô lớn sắp bắt đầu ở Greenland mới và tươi đẹp của chúng ta!”.
Ông Trump nói thêm rằng “có các chuyên gia cho rằng lượng dầu dễ khai thác lớn hơn nhiều so với gần như bất kỳ vùng đất nào trên thế giới”. Phần còn lại của bài đăng dành cho vai trò quốc phòng của hòn đảo. Theo ông Trump, mọi cuộc tấn công nhắm vào Mỹ trong tương lai sẽ phải đi qua Greenland, “nơi lực lượng phòng thủ của chúng ta sẽ thường xuyên bắn hạ drone, tên lửa hay bất kỳ loại vũ khí nào chưa được nghĩ ra”, và ông khẳng định vị trí này “cho chúng ta thời gian, vị trí và tầm quan sát không nơi nào khác trên thế giới có được”.
Tuyên bố được đưa ra hơn bốn tuần sau khi Mỹ, Đan Mạch và Greenland ký thỏa thuận an ninh ngày 22/9/2026 bên lề Đại hội đồng Liên Hợp Quốc ở New York. Ông Trump, Thủ hiến Greenland Jens-Frederik Nielsen và Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen cùng ký văn bản sửa đổi Hiệp định Phòng thủ năm 1951, sau nhiều năm căng thẳng quanh tương lai của vùng lãnh thổ thuộc Vương quốc Đan Mạch này.
Theo thỏa thuận, Mỹ được hiện đại hóa và mở rộng căn cứ không gian Pituffik, cơ sở quân sự cực bắc của Mỹ đóng vai trò hệ thống cảnh báo sớm tên lửa. Mỹ cũng có thể lập thêm khu phòng thủ tại Narsarsuaq và Mestersvig, hai địa điểm cách nhau khoảng 950 dặm, đồng thời mở đường cho hệ thống phòng thủ tên lửa Golden Dome, và cả ba bên đều có thể đề xuất thêm khu phòng thủ nếu được các bên còn lại chấp thuận.
Thỏa thuận không có thời hạn và vẫn áp dụng nếu Greenland sau này độc lập khỏi Đan Mạch. Văn bản cấm các nước ngoài NATO lập căn cứ trên đảo khi chưa có sự đồng thuận của các bên, đồng thời siết việc sàng lọc đầu tư nước ngoài từ các nước không thuộc NATO và Liên minh châu Âu, một biện pháp nhằm chặn ảnh hưởng của Trung Quốc và Nga. Văn bản cũng tái khẳng định chủ quyền của Đan Mạch và quyền tự quyết của người Greenland.
Phần tài nguyên chỉ chiếm một vị trí nhỏ trong văn bản. Thỏa thuận chủ yếu bàn về mục đích quân sự, song có nhắc đến khai thác tài nguyên và “hợp tác khoáng sản” giữa hai nước mà không nêu chi tiết. Một số người cho rằng tài nguyên khoáng sản của Greenland mới được thăm dò sơ sài và từ trước đến nay chi phí khai thác chưa mang lại lợi ích kinh tế cho các doanh nghiệp tư nhân.
Trong bài phát biểu trước Đại hội đồng Liên Hợp Quốc ngay trước lễ ký, ông Trump cho biết thỏa thuận cho phép Mỹ xây hai căn cứ mới và nói Mỹ sẽ “ngay lập tức bắt đầu quá trình phát triển sự hiện diện quân sự lớn tại các địa điểm phù hợp”. Ông nói thỏa thuận “trao cho Hoa Kỳ quyền kiểm soát vĩnh viễn về an ninh và mọi nhu cầu khác trên vùng lãnh thổ đó”, và khẳng định: “Không đối thủ nào của Mỹ còn được phép lập sự hiện diện quân sự ở Greenland, hay đầu tư nhạy cảm tại đó, nếu không có sự chấp thuận bằng văn bản rõ ràng của chúng ta.”
Ngoại trưởng Marco Rubio gọi đây là “thỏa thuận lịch sử” và nói nó “bảo đảm vĩnh viễn lợi ích an ninh của Mỹ ở Bắc Cực với chi phí bằng không cho người đóng thuế Mỹ”. Một quan chức cấp cao của Mỹ nói thêm rằng Washington không phải chi tiền để có quyền mở rộng sự hiện diện quân sự trên đảo.
Phía Greenland và Đan Mạch đón nhận thỏa thuận bằng những phát biểu riêng. Ông Nielsen nói “thế giới đã thay đổi rất nhiều kể từ năm 1951” và thỏa thuận này sẽ chấm dứt mọi nghi ngờ về lòng trung thành của Greenland, còn bà Frederiksen gọi đó là “thỏa thuận có thể kéo dài mãi mãi” và cho biết văn bản tôn trọng toàn vẹn lãnh thổ của Vương quốc Đan Mạch cùng quyền tự quyết của Greenland. Nghị sĩ Naaja Nathanielsen, một trong hai đại diện của Greenland tại quốc hội Đan Mạch, nói với hãng tin AP rằng “rất nhiều niềm tin đã bị thử thách” và người dân Greenland từng lo sợ từ chuyện mất đất nước đến sinh kế, dù bà vẫn gọi thỏa thuận là “một bước tiến lớn đúng hướng”.
Về đầu tư, Ủy viên Bắc Cực của Mỹ Tom Dans nói với giới truyền thông hồi cuối tháng 9 rằng ông kỳ vọng thỏa thuận sẽ tốt cho hoạt động kinh doanh. “Khi nước Mỹ bắt tay vào làm việc ở Greenland thì mọi chuyện diễn ra”, ông nói, nhắc rằng căn cứ chính trên đảo từng được xây trong khoảng chín tháng. Theo ông, Washington có kế hoạch hỗ trợ cải tạo nhiều dự án hạ tầng và đưa thêm lao động đến khi cần.
Ông Dans cho biết dòng vốn đã bắt đầu đổ vào, trong đó công ty Greenland Mines của bang North Carolina đã hoàn tất việc mua dự án đất hiếm Sarfartoq ở tây nam Greenland. Dự án dự kiến khai thác neodymium và praseodymium, hai vật liệu đất hiếm dùng cho nam châm, nhưng vẫn đang trong giai đoạn phát triển và chưa phải mỏ đang vận hành, với mục tiêu theo lời một cổ đông là chế biến vật liệu tại một cơ sở ở Estonia.
Ông Dans còn dự đoán trung tâm dữ liệu sẽ là lĩnh vực tiếp theo, vì có “cơ sở hợp lý vững chắc” khi xây ở nơi có nguồn năng lượng dồi dào và khí hậu lạnh. Một dự án trung tâm dữ liệu do GreenMet có trụ sở tại Washington hậu thuẫn đang lên kế hoạch xây ở khu vực Kangerlussuaq, song việc xin phép chính phủ Đan Mạch đang là điểm nghẽn.
Về tương lai chính trị của hòn đảo, ông Dans nhấn mạnh: “Người Greenland sẽ tự quyết định tương lai của mình.” Dân số Greenland khoảng 55.700 người, theo số liệu nêu trong bài phỏng vấn ông.
Hệ thống Golden Dome mà thỏa thuận mở đường vẫn còn ở giai đoạn đầu. Ước tính của Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ cho thấy riêng các thành phần đặt trong không gian đã tốn 542 tỷ đô la, còn Bộ trưởng Không quân Troy Meink từng nói với các thượng nghị sĩ hồi tháng 5/2025 rằng kế hoạch này “vẫn ở giai đoạn khái niệm” và chưa có nguồn vốn tương ứng.
Các quan chức Mỹ cho biết thỏa thuận không cần Quốc hội Mỹ phê chuẩn, trong khi quốc hội Greenland và Đan Mạch phải phê chuẩn thì văn bản mới trở thành luật.
