Tổng thống Donald Trump hôm Chủ nhật 18/10 cho biết ông chưa áp các biện pháp trừng phạt mới đối với Nga vì đang đàm phán hòa bình cho cuộc chiến giữa Nga và Ukraine, đồng thời nói Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky không muốn chấm dứt chiến tranh và có lẽ chưa bao giờ muốn. Thông điệp được ông đăng trên Truth Social vào chiều Chủ nhật, hai ngày sau khi ông ký sắc lệnh miễn áp dụng các biện pháp trừng phạt theo một đạo luật lưỡng đảng.
“Quyết định của tôi về Nga rất đơn giản. Tôi đang trong quá trình đàm phán hòa bình cho cuộc chiến giữa Nga và Ukraine, và không muốn làm bất cứ điều gì dại dột khiến Nga rời bỏ bàn đàm phán,” Tổng thống Trump viết. Ông cho biết các cuộc đàm phán đang tiến triển tốt, kể cả việc thương lượng về con tin, và việc ký văn bản đó vào lúc này sẽ đẩy Nga khỏi bàn đàm phán, trong khi ông “có thể ký sau, hoặc bất cứ lúc nào tôi muốn”. Ông cũng nói Nga đang giúp rất ít cho Iran so với những gì Moskva có thể làm.
Phần lớn bài đăng nhắm vào Tổng thống Zelensky, người mà ông Trump nói đang dùng các nhà máy lọc dầu diesel ở Nga làm mục tiêu dù biết các đòn tấn công này gây tổn hại nghiêm trọng cho thị trường diesel thế giới, kể cả thị trường Mỹ. Theo Tổng thống Trump, nông dân, chủ trang trại chăn nuôi và đủ loại doanh nghiệp đang chịu thiệt hại nặng nề, trong khi Nga vẫn bán ra thế giới hàng triệu thùng diesel với giá thấp.
“Zelenskyy không quan tâm, và nói thẳng ra, với tất cả số tiền mà châu Âu đang rót cho ông ta, cùng số tiền mà Joe Biden gian xảo từng đưa cho ông ta, ông ta không muốn chấm dứt cuộc chiến này, và có lẽ chưa bao giờ muốn,” Tổng thống Trump viết. Ông nói nhà lãnh đạo Ukraine lẽ ra đã có thể đạt một thỏa thuận tốt hơn cách đây hai năm, trong khi giờ đây đất nước ông tan hoang và một phần lớn lãnh thổ đã mất. “TÔI MUỐN CUỘC CHIẾN NÀY KẾT THÚC!”, ông viết.
Các đòn tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraine đã làm xuất khẩu diesel của Nga sụt giảm mạnh, và Kyiv nối lại các đòn này sau khi Nga tiếp tục đánh vào hạ tầng năng lượng Ukraine, bất chấp tuyên bố của ông Trump rằng hai bên đã đồng ý ngừng bắn trong lĩnh vực năng lượng. Giá diesel trung bình tại Mỹ hiện vẫn trên 6 đô la mỗi gallon, tăng gần 70% kể từ khi cuộc chiến với Iran bắt đầu vào tháng Hai.
Tối thứ Sáu 16/10, Tổng thống Trump ký sắc lệnh miễn áp dụng các biện pháp mới theo Đạo luật Lindsey O. Graham Trừng phạt Nga, mang tên cố Thượng nghị sĩ Cộng hòa Lindsey Graham, mà ông ký thành luật ngày 18/9. Theo luật này, mức thuế 100% đối với năm nước mua dầu thô và khí đốt Nga lớn nhất, trong đó có Trung Quốc, Ấn Độ và Thổ Nhĩ Kỳ, lẽ ra có hiệu lực vào Chủ nhật, cùng mức thuế 500% đánh vào hàng hóa Nga, nhưng tổng thống được phép miễn áp dụng nếu việc đó phục vụ “lợi ích quốc gia của Hoa Kỳ”.
Ngoại trưởng Marco Rubio cho biết Tổng thống muốn dành 60 ngày để phân tích tác động của các biện pháp trừng phạt và thuế quan đối với kinh tế Mỹ và toàn cầu. Lệnh miễn trừ được đưa ra một tuần sau khi ông Trump công bố thỏa thuận với Tổng thống Nga Vladimir Putin để nhập diesel Nga nhằm hạ giá nhiên liệu.
Bộ trưởng Năng lượng Chris Wright hôm Chủ nhật bảo vệ quyết định này trên chương trình “This Week” của đài ABC. “Đây là một củ cà rốt để cố gắng chấm dứt một cuộc chiến,” ông nói. Theo ông Wright, Nga chỉ hưởng lợi khi xuất khẩu được diesel, nghĩa là Moskva phải giảm tiêu thụ trong nước, thu hẹp nỗ lực chiến tranh hoặc sửa chữa các nhà máy lọc dầu, điều mà họ chỉ làm được thông qua một thỏa thuận hòa bình, một lệnh ngừng bắn năng lượng hoặc một bước tiến tới hòa bình với Ukraine.
Trên chương trình “Meet the Press” của NBC, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cho biết thứ duy nhất được dỡ bỏ là lệnh cấm vận diesel, đồng thời nhắc rằng Tổng thống Trump đã trừng phạt hai tập đoàn năng lượng lớn nhất của Nga là Rosneft và Lukoil. “Không ai cứng rắn với các lệnh trừng phạt Nga hơn Tổng thống Trump,” ông Bessent nói.
Tổng thống Zelensky hôm thứ Bảy nói việc dỡ bỏ trừng phạt là sai và “chỉ giúp người Nga”, cho rằng việc nới lỏng sức ép thực chất là một phần thưởng tài chính cho ông Putin. Một số nhà lập pháp Cộng hòa cũng phản đối, trong đó Thượng nghị sĩ Ted Cruz của Texas gọi lệnh miễn trừ là “một sai lầm”, còn Thượng nghị sĩ Darline Graham, người thay cố Thượng nghị sĩ Graham tại Thượng viện, nói bà không đồng ý nhưng bà và ông Trump “có chung mục tiêu”.
Cũng trong ngày Chủ nhật, Tổng thống Zelensky đã nói chuyện với hai đặc phái viên của Tổng thống Trump là Steve Witkoff và Jared Kushner, sau đó đăng trên mạng xã hội rằng hòa bình chỉ đến thông qua sức mạnh và sự hợp tác dựa trên lòng tin.
