Lệnh kéo dài giờ bỏ phiếu ngày 25/10 được công bố lúc 4 giờ 03 chiều ET, ba phút sau giờ đóng cửa theo luật. Người ký lệnh là thẩm phán Tòa Tối cao Cristiano Zanin, cựu luật sư của Lula, và ông ra lệnh qua một đơn kiện nộp thẳng lên Tối cao Pháp viện, vượt qua Tòa án Bầu cử Tối cao (TSE) vốn có thẩm quyền tổ chức bầu cử. Máy đã đóng thì không mở lại được, nên các bang miền Nam ủng hộ ông Flávio Bolsonaro gần như không còn máy nào nhận phiếu. Trong khi đó, ở ba thành phố Bahia có tên trong đơn của liên minh Tổng thống Luiz Inácio Lula da Silva, hàng trăm máy vẫn đóng muộn hơn nửa giờ trở lên.
Theo bảng tổng hợp của DataDCO, trang dữ liệu của tờ Causa Operária thuộc đảng cực tả PCO, tính từ giờ đóng máy ghi trên biên bản kết quả của từng máy bỏ phiếu, có 7.611 máy trên toàn quốc đóng sau 4 giờ 30 chiều ET. Rio de Janeiro có 3.320 máy, Bahia 1.051 máy, São Paulo 1.974 máy, Pernambuco 716 máy và Paraíba 316 máy. Paraná với hơn 27.000 máy chỉ có 3 máy đóng muộn như vậy, Santa Catarina có 3 máy và Rio Grande do Sul có 9 máy. Trong 1.051 máy đóng muộn ở Bahia, 772 máy nằm ở Salvador, 63 máy ở Feira de Santana và 46 máy ở Lauro de Freitas, đúng ba thành phố mà liên minh ông Lula kiện vì thiếu xe buýt. Tính trên toàn quốc, 6.634 trong 7.611 máy đóng sau 4 giờ 30 chiều ET, tức 87%, nằm ở những thành phố mà ông Lula thắng ở vòng hai.
Giờ đóng máy không cho biết bao nhiêu phiếu đã được bỏ sau 4 giờ chiều ET, cũng không cho biết những phiếu đó về tay ai. Số liệu này chỉ có trong nhật ký của từng máy bỏ phiếu, và TSE chưa công bố nhật ký vòng hai.
Diễn biến chiều 25/10 theo giờ ET, dựa trên g1, O Globo, ConJur và thông báo của TSE:
- 2 giờ 27 chiều: phe ông Flávio xin TSE kéo dài giờ bỏ phiếu đến 6 giờ chiều ở 17 thành phố thuộc São Paulo, Paraná và Santa Catarina bị mưa lớn.
- Khoảng 2 giờ 30 chiều: Chánh án TSE Kassio Nunes Marques nhận yêu cầu kéo dài giờ ở ba thành phố Bahia của liên minh ông Lula.
- 2 giờ 46 chiều: liên minh ông Lula nộp đơn lên Tối cao Pháp viện.
- 3 giờ 01 chiều: ông Nunes Marques cho Tòa án Bầu cử bang Bahia 30 phút để giải trình.
- 3 giờ 32 chiều: thời điểm sự việc đến Tối cao Pháp viện, theo chính văn bản quyết định của ông Zanin.
- 4 giờ chiều: giờ đóng cửa theo luật.
- 4 giờ 01 chiều: Viện Công tố Bầu cử gửi TSE ý kiến phản đối việc kéo dài.
- 4 giờ 03 chiều: quyết định kéo dài đến 6 giờ chiều “ở mọi phòng phiếu trên toàn Brazil” được công bố cho báo chí.
- 4 giờ 49 chiều: ông Nunes Marques gửi công văn cho các tòa án bầu cử bang, chỉ cho phép phòng phiếu còn mở tiếp tục.
- Khoảng 5 giờ chiều: ông Zanin ra quyết định thứ hai, giới hạn lệnh vào những máy chưa đóng.
- 5 giờ 44 chiều: TSE thông báo cuộc bầu cử chỉ tiếp tục ở những nơi chưa kết thúc bỏ phiếu lúc 4 giờ chiều.
Máy đã đóng thì không thể mở lại. Hướng dẫn bằng văn bản của TSE chỉ đến các tòa án bầu cử bang lúc 4 giờ 49 chiều ET, 46 phút sau khi lệnh được công bố. Bản tin của TSE về bài phát biểu tổng kết đêm 25/10 của ông Nunes Marques viết rằng vì quyết định được đưa ra sau giờ đóng cửa, hàng nghìn máy bỏ phiếu điện tử đã đóng và không có khả năng mở lại. Luật sư bầu cử Fernando Neisser nói với UOL: “Máy đã đóng thì không có cách nào mở lại, chấm hết.”
Tại các bang miền Nam và Đông Nam, máy được đóng đúng 4 giờ chiều ET trước khi lệnh đến. Tòa án Bầu cử bang São Paulo hướng dẫn nhân viên phòng phiếu đóng cửa bình thường lúc 4 giờ chiều ET, theo CNN Brasil. Tòa án Bầu cử bang Paraná cho biết 87,4% địa điểm bỏ phiếu đã đóng khi lệnh đến. Tòa án Bầu cử bang Rio Grande do Sul thông báo phiếu của các phòng đã đóng sẽ không được thu bằng cách nào khác. Ở Belo Horizonte, máy bỏ phiếu tại trường Santo Agostinho được cảnh sát hộ tống chở đi lúc khoảng 5 giờ chiều ET.
Ở Salvador, thủ phủ bang Bahia, ban điều phối khu vực bầu cử đã dặn nhân viên phòng phiếu “suốt cả ngày” phải chờ trước khi đóng máy, theo lời các nhân viên phòng phiếu nói với CNN Brasil. Trường Manoel Devoto ở Salvador vẫn nhận phiếu sau quyết định, với ít nhất bốn cử tri bỏ phiếu thêm. Tại trường Luiz Viana, cổng được mở lại khoảng mười phút rồi đóng lại. Ở São Paulo, Đại học FAM tại Bela Vista còn 7 trong 33 máy mở sau 4 giờ chiều ET, và cổng trường mở lại lúc 4 giờ 51 chiều ET.
Theo Hiến pháp Brazil, các điều 118 đến 121 giao việc tổ chức bầu cử cho ngành tư pháp bầu cử gồm TSE, các tòa án bầu cử bang, thẩm phán và hội đồng bầu cử. Điều 121 quy định quyết định của TSE là chung thẩm, trừ khi trái Hiến pháp hoặc bác đơn kiện khẩn cấp đòi bảo vệ quyền tự do và quyền công dân. Ông Zanin không xử theo con đường kháng cáo phán quyết của TSE. Ông nhận một đơn khiếu nại trực tiếp lên Tối cao Pháp viện, loại đơn dành để bảo đảm hiệu lực các phán quyết của Tối cao Pháp viện, với lập luận ba thành phố Bahia vi phạm phán quyết năm 2023 của tòa về xe buýt miễn phí ngày bầu cử. Báo Valor viết rằng việc ba thẩm phán Tối cao Pháp viện ngồi trong TSE “không có nghĩa là Tối cao Pháp viện có thể tự động đảm nhận thẩm quyền của ngành tư pháp bầu cử”.
Theo tờ Folha de S.Paulo, đây là lần đầu tiên trong lịch sử một cuộc bầu cử Brazil bị tòa án kéo dài giờ. Năm 2022, Chánh án TSE khi đó là Alexandre de Moraes giữ nguyên giờ đóng cửa dù cảnh sát giao thông liên bang lập các chốt chặn trái phép. Folha cho biết quyết định của ông Zanin “làm các thẩm phán TSE bực tức”, và họ cho rằng việc này phải do TSE quyết định. Hồi tháng 9, ông Nunes Marques từng gửi công văn cho Chánh án Tối cao Pháp viện Edson Fachin phàn nàn về sự “chồng lấn thẩm quyền không đúng đắn”. Luật sư bầu cử Alberto Rollo nói với BBC Brasil: “Tôi chưa từng thấy một quyết định đơn phương nào như của Thẩm phán Zanin đặt 210 triệu người Brazil, 158 triệu cử tri vào rủi ro về an toàn pháp lý và chính trị. Nó không có cơ sở pháp lý.”
Phía cơ quan bầu cử nhiều lần phản đối việc kéo dài. Phó Tổng Công tố Bầu cử Alexandre Espinosa viết trong ý kiến gửi TSE: “Bất chấp mức độ nghiêm trọng của các tin tức được loan đi, giờ bỏ phiếu do luật ấn định phải được giữ nguyên.” Theo g1, các chuyên viên kỹ thuật của TSE đã khuyến nghị giữ giờ đóng cửa cũ. Ông Nunes Marques cho biết không có quy định nào cho phép kéo dài, và nói: “Kéo dài một cuộc bầu cử là có thể, nhưng phải được suy tính và có cấu trúc.” Chánh án Tòa án Bầu cử bang Pernambuco Erik Simões xác nhận các phòng đã đóng sẽ không mở lại.
Luật sư Caio Miachon Tenorio nói với UOL rằng lệnh được công bố khi nhiều máy đã đóng nên “trên thực tế không bảo đảm cùng một cơ hội bỏ phiếu cho tất cả”. Ông Flávio gọi đây là “sự phá vỡ hoàn toàn tính bình đẳng” và tuyên bố sẽ xin hủy kết quả. “Tôi sẽ không bao giờ biết, ở một bang mà máy không được mở lại, tôi có thể đã có bao nhiêu phiếu”, ông nói.
Theo g1, từ ngày 26/10 các chuyên viên TSE bắt đầu đánh giá tác động của việc kéo dài, gồm số máy hoạt động sau giờ đóng cửa, và chưa có thời hạn hoàn tất. Những câu hỏi còn bỏ ngỏ:
- TSE khi nào công bố danh sách đầy đủ các phòng phiếu nhận phiếu sau 4 giờ chiều ET, cùng số phiếu ở từng nơi?
- Ai ở ban điều phối khu vực bầu cử Salvador ra chỉ thị chờ trước khi đóng máy suốt ngày 25/10, và dựa trên căn cứ nào?
- Vì sao Paraná, Santa Catarina và Rio Grande do Sul chỉ có tổng cộng 15 máy đóng sau 4 giờ 30 chiều ET, trong khi 881 máy đóng muộn của Bahia nằm ở đúng ba thành phố trong đơn kiện của phe ông Lula?
- Bao nhiêu phiếu đã được bỏ sau 4 giờ chiều ET ở từng bang, và bao nhiêu trong số đó nằm ở Salvador, Feira de Santana và Lauro de Freitas?
- Khi nào TSE đưa biên bản kết quả và nhật ký của từng máy bỏ phiếu vòng hai lên cổng dữ liệu mở, để giờ đóng của từng máy có thể được đối chiếu độc lập? Đến ngày 26/10, cổng này mới chỉ có dữ liệu vòng một.
