Tổng thống Donald Trump tối thứ Ba 20/10 cho biết chính quyền của ông đã chi trả 1 tỷ đô la tiền dàn xếp cho các cựu quân nhân và gia đình từng sử dụng nguồn nước nhiễm độc tại căn cứ Thủy quân Lục chiến Camp Lejeune ở North Carolina, đồng thời hứa sẽ chỉ đạo Bộ Tư pháp giải quyết toàn bộ các hồ sơ hợp lệ còn lại nếu đảng Cộng hòa thắng ở cả Hạ viện lẫn Thượng viện trong kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ.
Ông Trump đưa ra thông báo trong cuộc mít tinh tại sân bay Pitt-Greenville ở thành phố Greenville, nơi ông vận động cho ứng cử viên Thượng viện Michael Whatley của đảng Cộng hòa. “Chúng tôi cũng đang chiến đấu cho các cựu chiến binh vĩ đại của mình và chăm lo cho những cựu chiến binh đã nộp đơn khiếu nại liên quan đến tình trạng ô nhiễm nguồn nước tại Camp Lejeune. Đây thực sự là một vấn đề lớn”, ông nói.
“Tối nay, tôi vui mừng thông báo rằng chính quyền của tôi đã trao 1 tỷ đô la tiền dàn xếp bằng tiền mặt cho các cựu chiến binh này và gia đình họ, phần lớn đang sống ở đây, bên cạnh 3,3 tỷ đô la chúng tôi đã cấp cho Bộ Cựu chiến binh trong chưa đầy hai năm”, Tổng thống nói.
Tổng thống Trump công bố khoản bồi thường 1 tỷ đô la cho cựu binh Camp Lejeune tại Greenville.
Ông cho biết nếu đảng Cộng hòa giành được cả hai viện Quốc hội, ông sẽ chỉ đạo Bộ Tư pháp giải quyết mọi hồ sơ hợp lệ còn lại càng sớm càng tốt để khép lại vụ việc đã kéo dài nhiều năm. Ông Trump nhấn mạnh tiền bồi thường phải đến tay các gia đình thay vì rơi vào túi luật sư, và cảnh báo rằng nếu đảng Cộng hòa thua thì sẽ không có tiền để giải quyết số hồ sơ còn lại. “Chúng ta sẽ không bao giờ bỏ rơi những người hùng đã phục vụ nước Mỹ”, ông nói.
Theo Đạo luật Công lý Camp Lejeune năm 2022, một phần của Đạo luật PACT được ký thành luật ngày 10/8/2022, những người có mặt tại căn cứ ít nhất 30 ngày trong khoảng từ 1/8/1953 đến 31/12/1987 và được chẩn đoán mắc một số bệnh ung thư hoặc bệnh Parkinson có quyền đòi chính phủ liên bang bồi thường. Trong suốt những thập niên đó, hai trong tám hệ thống cấp nước của Camp Lejeune bị nhiễm độc, còn hệ thống thứ ba thỉnh thoảng nhận nước nhiễm độc mỗi khi thiếu nước.
Chất gây ô nhiễm chủ yếu là hóa chất giặt khô rò rỉ vào giếng nước từ một cơ sở kinh doanh bên ngoài căn cứ, và Hải quân ước tính có tới 1 triệu quân nhân cùng thường dân có thể đã tiếp xúc với nguồn nước chứa các độc chất có liên hệ với bệnh Parkinson, ung thư, rối loạn thần kinh và các vấn đề sinh sản. Hơn 400.000 nạn nhân hoặc thân nhân của họ đã nộp đơn, trong khi chính phủ từng dự phóng tổng số tiền bồi thường có thể vượt 21 tỷ đô la.
Năm 2023, Bộ Tư pháp cùng Bộ Hải quân lập ra chương trình dàn xếp tự chọn, cho phép người mắc bệnh đủ điều kiện nhận khoản bồi thường cố định từ 100.000 đến 550.000 đô la mà không phải ra tòa, bất kể họ từng sống hay làm việc ở khu vực nào của căn cứ. Tuy vậy chỉ khoảng 12% người nộp đơn đủ điều kiện xem xét lựa chọn này, còn số còn lại phải đi theo con đường tố tụng vốn liên tục bị trì hoãn.
Dưới thời chính quyền Trump, tiến độ chi trả đã được đẩy nhanh. Ngày 10/3, Bộ Tư pháp thông báo đã duyệt 649 đề nghị dàn xếp chỉ trong ba tuần với tổng trị giá 175 triệu đô la, đồng thời cho biết đã chi hơn 421 triệu đô la kể từ ngày 20/1/2025. “Theo chỉ đạo của Tổng thống và Bộ trưởng Tư pháp, Bộ Tư pháp đã đặt lại ưu tiên cho việc duyệt các khoản dàn xếp dành cho nạn nhân Camp Lejeune và gia đình họ, nhiều người trong số đó đã phải chờ đợi công lý suốt nhiều năm”, Thứ trưởng Tư pháp Stanley Woodward nói.
Tính đến ngày 18/9, tổng giá trị các đề nghị dàn xếp đã vượt 1,1 tỷ đô la và số tiền thực chi vượt 879 triệu đô la. Trong văn bản nộp lên tòa ngày 14/9, chính phủ liên bang cho biết bộ phận xử lý khiếu nại Camp Lejeune của Hải quân vẫn đang thụ lý 408.500 hồ sơ sau khi lọc trùng, trong đó hơn 90% hồ sơ đã xem xét không có đủ giấy tờ chứng minh để được dàn xếp theo chương trình tự chọn, còn 3.784 vụ kiện đã được nộp tại tòa liên bang khu vực Đông North Carolina.
Hồi tháng 3, luật sư J. Edward Bell III, người dẫn đầu nhóm luật sư nguyên đơn, cho rằng chính phủ đã che giấu việc nguồn nước bị nhiễm độc suốt nhiều thập niên và kêu gọi ông Trump trực tiếp can thiệp. “Tổng thống Trump nên đứng ra và nói rằng tôi thừa nhận những gì chính phủ này đã làm, và với tư cách tổng thống, tôi sẽ lo liệu chuyện này đúng cách và nhanh chóng. Khi đó mọi việc sẽ được giải quyết”, ông Bell nói.
Theo lập trường của chính phủ liên bang, phí luật sư trong các thỏa thuận ăn chia theo kết quả không được vượt quá 20% đối với hồ sơ khiếu nại hành chính và 25% đối với các vụ kiện ra tòa, tính trên số tiền bồi thường sau khi đã trừ các khoản trợ cấp y tế và khuyết tật.
