Tổng thống Donald Trump hôm thứ Ba 20/10 kêu gọi Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky ký thỏa thuận chấm dứt cuộc chiến với Nga đã kéo dài hơn bốn năm, đồng thời cảnh báo rằng nếu Kyiv không chịu thỏa thuận thì rốt cuộc tình hình “sẽ chỉ tồi tệ hơn”. Trả lời phóng viên tại Phòng Bầu dục, ông nói Ukraine phải muốn có thỏa thuận vì Hoa Kỳ đã chi “cả một gia tài”, châu Âu cũng đã chi “cả một gia tài” và giờ đây châu Âu “đã mệt mỏi với chuyện này”.
“Chúng ta đã cho Ukraine rất nhiều. Chúng ta hoàn toàn không nhận lại được gì ngoài đau buồn, chết chóc và tổn thất tiền bạc khủng khiếp”, ông Trump nói, nhắc tới lượng khí tài quân sự khổng lồ mà Mỹ đã gửi. Ông nói thứ duy nhất Mỹ nhận lại là “giá diesel cao”, người đóng thuế Mỹ “đã mệt mỏi với chuyện này” và “đã đến lúc phải thỏa thuận”.
Tổng thống Trump nói về viện trợ cho Ukraine tại Phòng Bầu dục ngày 20/10.
Ông Trump nói Mỹ muốn ông Zelensky thỏa thuận và ông Zelensky hoàn toàn có thể làm được, đồng thời nhắc rằng nhà lãnh đạo Ukraine lẽ ra đã đạt được thỏa thuận từ hai năm trước trong “cuộc trò chuyện nhỏ” tại Phòng Bầu dục với ông, Phó Tổng thống JD Vance và một số người khác. “Khi đó Zelensky đã có thể có một thỏa thuận tốt. Đã có thể có một thỏa thuận tốt hơn nhiều”, ông nói, và cho rằng người dân Ukraine sẽ không còn chịu đựng được lâu hơn nữa.
Theo Tổng thống Trump, Nga vẫn tiếp tục tiến quân và nhờ dân số đông hơn có thể đưa thêm binh sĩ ra chiến trường. “Họ có nguồn người vô hạn”, ông nói về Nga. “Ukraine đã mất rất nhiều người. Nga cũng đã mất rất nhiều người. Nhưng Nga là một quốc gia khổng lồ, còn Ukraine thì không.”
Viện trợ của Mỹ cho Ukraine đã giảm mạnh kể từ khi ông Trump nhậm chức, chỉ còn khoảng 540 triệu đô la từ tháng 1/2025, sau khi chính quyền của cựu Tổng thống Dân chủ Joe Biden chi 130 tỷ đô la từ khi Nga xâm lược năm 2022, theo số liệu của Viện Kinh tế Thế giới Kiel. Các nước châu Âu lục địa, không tính Anh, đã viện trợ hơn 153 tỷ đô la, chỉ nhiều hơn Mỹ 16% dù có 600 triệu dân và nền kinh tế gần ngang Mỹ.
Phát biểu của ông Trump được đưa ra cùng ngày Đặc sứ Tòa Bạch Ốc Steve Witkoff gặp ông Zelensky tại Oslo, Na Uy, cùng Thủ tướng Na Uy Jonas Gahr Støre và Tổng thống Phần Lan Alexander Stubb, trong khi con rể của Tổng thống là Jared Kushner tham gia trực tuyến. Cuộc họp xoay quanh một đề xuất sẽ được trình cho Nga hôm sau, gồm khung hòa bình với Ukraine, các bảo đảm an ninh, một cấu trúc an ninh châu Âu mới có thể bao gồm việc Ukraine gia nhập Liên minh châu Âu, cùng kế hoạch phục hồi tài chính sau chiến tranh.
“Ukraine đã đưa ra những ý tưởng và đề xuất mới, được thảo luận chi tiết”, một quan chức Mỹ cho biết, và nói các bên đã có tiến triển đáng kể trong việc thống nhất cách tiếp cận Nga. Quan chức này nói mục tiêu của Tổng thống Trump là “chấm dứt chết chóc, kết thúc chiến tranh” và tạo điều kiện cho một nền hòa bình lâu dài. Tổng thống Stubb nói “hôm nay là một ngày tốt cho hòa bình”, còn Thủ tướng Støre gọi cuộc họp là “tốt và mang tính xây dựng”.
Ông Zelensky cho biết trên chuyến tàu tới Oslo ông đã điện đàm với Ngoại trưởng Marco Rubio về Starlink, tên lửa đánh chặn và tình báo, gọi cuộc trao đổi là tích cực và nói hai bên có thể liên lạc lại trong vòng 48 giờ. Ông cảm ơn phía Mỹ vì Ukraine đã nhận được cảnh báo sớm trở lại trước các đợt tấn công bằng tên lửa đạn đạo của Nga, đồng thời cho biết phía Mỹ nhấn mạnh rằng các bảo đảm an ninh phải “mạnh mẽ” và ông Witkoff sẽ chuyển văn bản về các bảo đảm này cho phía Nga.
Phát biểu tại Ấn Độ sau cuộc điện đàm kéo dài 45 phút, Ngoại trưởng Rubio khẳng định “không có gì thay đổi” trong lập trường của chính quyền Trump đối với Ukraine và bác bỏ cáo buộc Mỹ cố tình giữ lại thông tin tình báo. “Tôi thấy có người liên quan tới chính phủ Ukraine nói rằng người dân Ukraine đang chết vì Mỹ không cung cấp thông tin cho họ. Điều đó thật đáng xấu hổ, thật quá đáng và hoàn toàn không đúng sự thật”, ông nói, đồng thời cho biết các sự cố ngày 13 và 18 là vấn đề kỹ thuật.
Lệnh ngừng bắn năng lượng mà ông Trump công bố giữa Nga và Ukraine đã đổ vỡ khi Ukraine nối lại các đợt tấn công vào nhà máy lọc dầu của Nga để trả đũa. Ông Zelensky viết trên X rằng Ukraine sẵn sàng ngừng đánh vào các cơ sở năng lượng nhạy cảm của Nga nếu Nga ngừng đánh vào Ukraine, nhưng “Putin đã nói không”, và đề nghị tiến tới một cuộc gặp ba bên giữa các nhà lãnh đạo.
Tổng thống Zelensky nói về cuộc họp tại Oslo và đề xuất ngừng bắn năng lượng.
Hôm thứ Tư, ông Witkoff sẽ tới St. Petersburg để gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin, đồng thời tìm cách giải thoát Stephen Hubbard, giáo viên người Mỹ 72 tuổi đang bị giam ở Nga. Tổng thống Trump cho biết ông đã nói chuyện rất lâu với ông Putin về ông Hubbard và đã đề nghị trả tự do cho người này, rồi bảo phóng viên hãy “nhớ câu hỏi đó trong vài ngày tới”.
