Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent hôm Chủ nhật 18/10 cho biết các nước châu Âu đã đưa cho Nga và Tổng thống Vladimir Putin nhiều tiền hơn số tiền họ dành cho Ukraine, khi ông bảo vệ chính sách của Tổng thống Donald Trump đối với Moscow trên chương trình “Meet the Press” của đài NBC, sau khi Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy chỉ trích Washington trong một cuộc phỏng vấn trước đó trên cùng chương trình. “Người châu Âu đã đưa cho Nga và Vladimir Putin nhiều tiền hơn số tiền họ trao cho người Ukraine. Họ vẫn tiếp tục ngốn năng lượng Nga… Tại sao nước Mỹ phải đơn độc gánh vác?”, ông nói.
Ông Bessent cho rằng ông Zelenskyy không chỉ trích các đối tác châu Âu của mình, trong khi “người châu Âu đang tài trợ cho bộ máy chiến tranh của Nga”. Theo ông, Mỹ nhập khẩu 4 tỷ đô la hàng hóa của Nga, trong đó 1,8 tỷ đô la là phân bón, còn châu Âu nhập khẩu gấp hơn 10 lần con số đó, đồng thời ông nhắc việc Anh hồi tháng Năm đã miễn lệnh cấm vận đối với dầu diesel và nhiên liệu máy bay sản xuất từ dầu thô Nga.
“Không ai cứng rắn với các lệnh trừng phạt Nga hơn Tổng thống Trump”, ông Bessent nói. Phát biểu này được đưa ra sau khi Tổng thống Trump hôm thứ Sáu ký sắc lệnh hành pháp miễn áp dụng các biện pháp trừng phạt mới trong Đạo luật Lindsey O. Graham về Trừng phạt Nga và Iran, với lý do quyết định này “phục vụ lợi ích quốc gia của Hoa Kỳ”, trong khi đạo luật được ông ký ngày 18/9 nhằm trừng phạt những bên mua dầu mỏ và khí đốt của Nga trên toàn cầu.
Trước đó vào ngày 9/10 sau cuộc điện đàm với ông Putin, Tổng thống Trump công bố Nga sẽ lập tức cung cấp hơn 300.000 tấn dầu diesel cho thị trường Mỹ và toàn cầu, tiếp theo là 500.000 tấn trong tháng 11 và những đợt lớn hơn sau đó, còn Bộ Tài chính cùng ngày ban hành giấy phép tạm thời cho phép giao dịch dầu diesel có nguồn gốc từ Nga cho tới ngày 7/4/2027. “Đây là một thỏa thuận diesel sẽ được đưa ra thị trường thế giới, vì thị trường thế giới đang chịu cảnh giá cao”, ông Trump nói với các phóng viên hôm thứ Ba.
Về giá nhiên liệu, ông Bessent gắn đà tăng giá hiện nay với cuộc xung đột Iran. “Đây là một cú sốc năng lượng. Chúng ta sẽ vượt qua cuộc xung đột Iran và giá cả sẽ giảm xuống”, ông nói. Tòa Bạch Ốc cho biết thỏa thuận diesel vừa bổ sung nguồn cung cho thị trường nhiên liệu toàn cầu, vừa cho Moscow thấy lợi ích kinh tế có thể có nếu quan hệ với Mỹ được cải thiện.
Hai bên cũng bất đồng về hệ thống Starlink do công ty SpaceX của Elon Musk cung cấp, vốn thiết yếu với khả năng phòng thủ của Ukraine. Ông Zelenskyy nói với người dẫn chương trình Kristen Welker rằng giới chức Ukraine tin việc hạn chế Starlink xuất phát từ một “thông điệp từ chính phủ Mỹ”, đồng thời cho biết Ukraine vẫn bị giới hạn tốc độ khi dùng Starshield, phiên bản quân sự của Starlink, và nghĩ rằng cả ông Trump lẫn ông Musk đều liên quan.
Ông Bessent bác bỏ cáo buộc này. “Tổng thống Trump và Ngoại trưởng Marco Rubio đã khẳng định dứt khoát rằng không ai trong chính quyền Trump làm việc đó, và tôi cho rằng việc Tổng thống Zelenskyy đưa ra cáo buộc như vậy là hết sức liều lĩnh”, ông nói. “Tổng thống Zelenskyy nên hết sức cẩn trọng khi đưa ra những phát biểu không đúng sự thật như thế này”, ông nói thêm.
Tuần trước, ông Musk viết trên X rằng các hệ thống Starshield thuộc sở hữu và do chính phủ Mỹ kiểm soát, trong khi Tổng thống Trump phủ nhận trách nhiệm. “Tôi không biết có phải do ai đó hay không, vì đó không phải tôi, và tôi không nghĩ đó là Elon”, ông Trump nói khi ấy.
Ông Zelenskyy cũng xác nhận việc Mỹ chia sẻ thông tin tình báo về tên lửa đạn đạo Nga, vốn bị gián đoạn nhiều ngày, nay đã được khôi phục. “Chúng tôi rất biết ơn về điều này. Bây giờ nó đã hoạt động”, ông nói, đồng thời cho biết ông vẫn coi ông Trump là đồng minh dù cảnh báo việc Mỹ chính thức đứng về phía ông Putin sẽ là một “sai lầm lịch sử”.
Trên cùng chương trình, Thượng nghị sĩ Cộng hòa James Lankford của Oklahoma ủng hộ quyết định của Tổng thống Trump. “Ông ấy đang cố giữ thế cân bằng giữa việc gây sức ép lên Nga và việc giúp đỡ người dân Mỹ, nên ông ấy đang chọn đặt người dân Mỹ lên trước”, ông Lankford nói, đồng thời cho rằng ông Trump đang “đứng về phía những người dân tự do của Ukraine”.
Thỏa thuận diesel vẫn vấp phải phản đối trên Đồi Capitol, khi sáu thượng nghị sĩ Cộng hòa cùng sáu thượng nghị sĩ Dân chủ hôm thứ Ba kêu gọi ông Trump hủy bỏ thỏa thuận. Tòa Bạch Ốc vẫn giữ nguyên quyết định và cho biết ưu tiên của Tổng thống Trump là hạ chi phí cho người Mỹ trong khi tiếp tục tìm cách chấm dứt chiến tranh.
Ông Zelenskyy cho biết ông sẽ điện đàm với các nhà đàm phán Mỹ vào cuối ngày Chủ nhật và vẫn hy vọng có một cuộc gặp trong những ngày tới. “Tôi rất sẵn lòng cho việc này, ngay cả trong mọi hoàn cảnh khó khăn”, ông nói.
