Nữ ca sĩ Hayley Williams của ban nhạc rock Paramore đã dùng phần kết đêm diễn tại Champions Square ở New Orleans tối thứ Bảy 10/10 để kêu gọi khán giả đi bầu trong kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ tháng 11, rồi quay sang chửi bới những người ủng hộ phong trào MAGA của Tổng thống Donald Trump. Đêm diễn thuộc chuyến lưu diễn solo The Hayley Williams Show, với Magdalena Bay và Rico Nasty diễn mở màn.
Đoạn video dài 10 giây do tài khoản paramorgan96 quay và đăng trên TikTok, sau đó lan rộng trên X từ ngày 11/10, ghi lại lời cô nói với đám đông:
“Làm ơn đi bầu vào tháng 11 giùm. Mặc xác hết bọn người đó, trời đất ơi. Lũ cặn bã MAGA chết tiệt. Bọn KKK giờ trông khác rồi và chúng sẽ không thắng”.
Một tuần trước đó, tại buổi diễn ngày 3/10 ở Chula Vista, California, Williams đã hét “đả đảo ICE” và “giải phóng Palestine” khi trình bày ca khúc Ice in My OJ. Một phát ngôn viên Bộ Nội an đáp lại rằng “nước Mỹ lúc nào cũng biết ơn các nhân viên thực thi pháp luật liên bang đã giữ cho chúng ta an toàn”, đồng thời đề nghị cô “cảm ơn họ vì sự phục vụ, đừng coi thường sự hy sinh của họ”.
Ngày 5/10, Williams đăng lại tuyên bố của Bộ Nội an lên Instagram Stories kèm một câu trả lời tục tĩu, trong đó cô gọi những người chỉ trích là “lũ Quốc xã”. Trong các đêm diễn trước, cô còn tuyên bố “mối đe dọa lớn nhất đối với nền dân chủ Mỹ là chủ nghĩa dân tộc Kitô giáo” trước khi hát ca khúc True Believer.
Đây không phải lần đầu nữ ca sĩ đem chính trị lên sân khấu. Năm 2023, cô nói với khán giả tại Adjacent Music Festival rằng ai bỏ phiếu cho Thống đốc Florida Ron DeSantis thì “coi như đã chết” với cô.
Còn tại iHeartRadio Music Festival ở Las Vegas ngày 20/9/2024, cô gọi Project 2025 là “cẩm nang của Donald Trump để kiểm soát và trừng phạt phụ nữ, người nghèo, người da màu và cộng đồng LGBTQ+”.
Trên mạng, người hâm mộ chia làm hai phía rõ rệt. Một người dùng Reddit viết “cô ấy đúng chất punk, cứ tiếp tục lan tỏa thông điệp đi Hayley”, trong khi nhiều người khác tranh luận việc nghệ sĩ có nên mang quan điểm chính trị lên sân khấu hay không.
Nhà báo điều tra Lara Logan hôm thứ Hai bình luận về chiếc váy in hình mặt quỷ mà Williams mặc khi biểu diễn: “Sao những người này lại đi cùng ma quỷ? Nó in khắp váy cô ta”.
Kỳ bầu cử ngày 3/11 sẽ bầu lại toàn bộ 435 ghế Hạ viện và khoảng một phần ba số ghế Thượng viện, quyết định đảng nào kiểm soát Quốc hội trong 2 năm cuối nhiệm kỳ của Tổng thống Trump. Trước Williams, giới giải trí Mỹ đã nhiều lần dốc sức vận động cho ứng cử viên Dân chủ trong các mùa bầu cử lớn.
Một ví dụ điển hình là ngày 7/10/2018, khi Taylor Swift phá vỡ sự im lặng chính trị quen thuộc bằng một bài đăng Instagram ủng hộ cựu Thống đốc Phil Bredesen tranh ghế Thượng viện và Dân biểu Jim Cooper tại Tennessee, đồng thời kêu gọi người dân bỏ phiếu chống ứng cử viên Cộng hòa Marsha Blackburn. “Tôi không thể ủng hộ Marsha Blackburn. Hồ sơ bỏ phiếu của bà ấy tại Quốc hội khiến tôi kinh hoàng”, Swift viết.
Bài đăng gửi tới 112 triệu người theo dõi khiến khoảng 105.000 người đăng ký cử tri qua trang Vote.org trong 24 giờ sau đó, riêng tại Tennessee có 2.144 trong số 5.183 lượt đăng ký mới của tháng diễn ra trong một ngày rưỡi. Dù vậy, chính Vote.org thừa nhận không thể đo được tác động trực tiếp của Swift.
Đến ngày bầu cử, Blackburn thắng với 55% phiếu, còn Bredesen chỉ được 44%. Cooper có giữ được ghế, nhưng ông vốn là dân biểu đương nhiệm được lòng cử tri suốt 15 năm tại một khu vực bao gồm Nashville, nơi đã nghiêng về Dân chủ trong cả thập niên.
Năm 2016, bà Hillary Clinton quy tụ dàn nghệ sĩ hạng A hiếm thấy, từ Katy Perry, Lena Dunham tới Bruce Springsteen, Beyoncé và Jay Z. Các cuộc mít tinh tại Ohio với LeBron James, Beyoncé và Jay Z không ngăn được ông Trump thắng tại bang mà Tổng thống Barack Obama từng thắng hai lần. Buổi diễn của Springsteen ở Philadelphia đêm trước ngày bầu cử cũng không cứu được bà Clinton tại Pennsylvania, nơi chưa ứng cử viên Cộng hòa nào thắng kể từ năm 1988. Tại quận Cuyahoga của Cleveland, nơi diễn ra buổi hòa nhạc của Beyoncé và Jay Z, kết quả sơ bộ cho thấy bà Clinton nhận ít hơn khoảng 60.000 phiếu so với ông Obama bốn năm trước.
“Tuyệt đại đa số cử tri biết mình sẽ bầu cho ai từ rất lâu trước ngày bầu cử và không quyết định dựa trên sự ủng hộ của người nổi tiếng”, giáo sư sử học Jon Wiener thuộc University of California, Irvine nhận định, rồi nói thêm: “Tôi biết khó tin, nhưng ở Pennsylvania có những lực lượng chính trị mạnh hơn Bruce Springsteen”.
Trong khi đó, ông Trump gần như tự mình làm nên chiến dịch. “Tôi ở đây một mình. Chỉ có tôi, không đàn guitar, không đàn piano, không gì cả”, ông nói tại một cuộc mít tinh ở Hershey, Pennsylvania.
Xu hướng giới nghệ sĩ sử dụng sân khấu để làm căn cứ tuyên truyền cho đảng Dân Chủ vẫn tiếp diễn liên tục đến những năm gần đây. Năm 2024, bà Kamala Harris được Taylor Swift, Oprah Winfrey, Beyoncé, Bruce Springsteen, George Clooney, Jennifer Lopez, Lady Gaga, Eminem, LeBron James, Jon Bon Jovi, Cardi B cùng nhiều tên tuổi khác ủng hộ. Swift tuyên bố ủng hộ bà ngay sau cuộc tranh luận với ông Trump, Beyoncé xuất hiện tại cuộc mít tinh ở Houston ngày 25/10. Vài giờ trước ngày bầu cử, Lady Gaga, Winfrey, Ricky Martin và nhóm The Roots cùng biểu diễn trên bậc thềm Philadelphia Museum of Art.
Kết quả bầu cử Tổng thống năm 2024 là một sự đổ nát hoàn toàn cho bà Harris, khi bà thua toàn bộ 7 bang chiến trường. Bà thua cả Nevada và số phiếu phổ thông. Lần cuối 2 điều này xảy ra là năm 2004.
Hồ sơ kế toán bầu cử cho thấy 1 triệu đô la tiền của chiến dịch Harris đã được trả cho công ty sản xuất của Winfrey, dù cá nhân bà không nhận thù lao. Kết quả là bà Harris thua tại mọi bang chiến địa, ông Trump giành thêm phiếu ở cả các bang xanh so với năm 2020, trong đó có New York và New Jersey, quê nhà của Springsteen.
Trong cuộc bầu cử tổng thống 2024, toàn bộ 50 tiểu bang của nước Mỹ đều có sự dịch chuyển về phía “Đỏ” so với năm 2020. Tại New York, ông Trump chỉ thua với biên độ hẹp nhất kể từ năm 1988 với cách biệt chưa tới 13 điểm.
Cùng cuộc bầu cử này, nữ ca sĩ gốc Florida Ariana Grande đã đăng ảnh selfie lên Instagram để xác nhận cô đã bỏ phiếu sớm tại Florida, đồng thời gắn thẻ tài khoản của bà Kamala Harris nhằm kêu gọi người hâm mộ tại tiểu bang này làm điều tương tự. “Tiểu bang ánh dương” vẫn được xem là một bang chiến trường cho đến năm 2016, đã bầu cho ông Trump vào năm 2024 với tỷ lệ lớn nhất kể từ năm 1992. Thượng nghị sĩ Cộng Hòa Rick Scott cũng đã tái đắc cử vào năm này, tăng biên độ thắng chỉ 0.12% vào năm 2018 lên đến 12.78%. Chỉ 12 năm sau khi bỏ phiếu cho Tổng thống Obama tái đắc cử, Florida đã trở thành một bang vững chắc tuyệt đối cho đảng Cộng hòa ở cả phạm vi liên bang và tiểu bang, nắm giữ 2 ghế Thượng nghị sĩ Hoa Kỳ, 20 trên 28 ghế Dân biểu Hoa Kỳ, toàn bộ các chức vụ điều hành toàn bang như Thống đốc, Tổng chưởng lý, Giám đốc Tài chính, Ủy viên Nông nghiệp, cùng với cả thế siêu đa số ở cả 2 viện lập pháp tiểu bang.
Số cử tri từ 18 đến 29 tuổi đi bầu năm 2024 còn giảm, và ngay cả phụ nữ trẻ, dù vẫn nghiêng về bà Harris, cũng dịch về phía ông Trump bảy điểm, lên 40% so với năm 2020. Đêm trước bầu cử tại Pittsburgh, ông Trump nói với đám đông: “Chúng ta không cần ngôi sao vì chúng ta có chính sách”.
Một cuộc thăm dò của YouGov thực hiện sau khi Swift ủng hộ bà Harris cho thấy chỉ 8% cử tri nói họ “phần nào” hoặc “nhiều khả năng hơn” sẽ bầu cho bà, trong khi 20% nói họ ít có khả năng bầu cho bà hơn và 66% nói không có gì khác biệt. Cùng cuộc khảo sát ghi nhận 41% cho rằng Swift không nên phát biểu công khai về chính trị, cao hơn 38% muốn cô công khai ủng hộ ứng cử viên.
Một khảo sát khác của Yahoo News và YouGov với 1.755 người trưởng thành từ ngày 11 đến 13/9/2024 cũng cho kết quả tương tự, với 8% nói có khả năng bầu cho bà Harris hơn, 22% nói ít khả năng hơn và 64% nói không khác biệt. Trong nhóm chưa quyết định hoặc còn có thể đổi ý, chỉ 3% nói sự ủng hộ của Swift khiến họ nghiêng về bà Harris, so với 14% nói ngược lại, dù các nhà phân tích của cuộc khảo sát lưu ý phần lớn người nói “ít khả năng hơn” vốn đã ủng hộ ông Trump.
Cái giá cũng rơi vào chính người nghệ sĩ. Đầu tháng 8/2024, 58% người Mỹ có cảm tình với Swift và 28% không, nhưng sau khi cô ủng hộ bà Harris, khoảng cách thu hẹp còn 46% so với 35%, trong đó tỷ lệ cảm tình của cử tri Cộng hòa đảo chiều từ 47% so với 39% thành 27% so với 57%.
Sau ngày bầu cử, cuộc thăm dò 1.000 cử tri đã đăng ký của Napolitan News Service cho thấy 74% nói sự ủng hộ của người nổi tiếng không ảnh hưởng gì tới việc bầu cho bà Harris, 14% nói nó khiến họ ít có khả năng bầu hơn và chỉ 10% nói nhiều khả năng hơn. Với câu hỏi về ông Trump, 77% nói không khác biệt, 12% nói ít khả năng hơn và 9% nói nhiều khả năng hơn.
Hiện tượng này không mới. Năm 2007, Pew Research Center ghi nhận 69% người Mỹ nói sự ủng hộ của Oprah Winfrey dành cho một ứng cử viên tổng thống sẽ không ảnh hưởng tới lá phiếu của họ, còn trong số 30% thừa nhận bị ảnh hưởng thì 15% nói sẽ nghiêng về ứng cử viên đó và 15% nói sẽ quay lưng, hai bên triệt tiêu nhau. Trong số người da trắng, 12% nói bị tác động tích cực trong khi 16% bị tác động tiêu cực.
Năm 2010, hai nghiên cứu của North Carolina State University với hơn 800 sinh viên đại học, dùng các bản tin giả định về việc những ngôi sao như Angelina Jolie và George Clooney ủng hộ các thượng nghị sĩ ra tranh cử tổng thống, không tìm thấy bằng chứng nào cho thấy sự ủng hộ của người nổi tiếng giúp ứng cử viên.
“Trong một nghiên cứu, khi cho người trẻ tiếp xúc với lời ủng hộ của một người nổi tiếng, họ thích ứng cử viên ít hơn và ít có khả năng bầu cho ông ta hơn”, Phó giáo sư khoa học chính trị Michael Cobb, đồng tác giả công trình, cho biết.
Cobb cũng phát hiện lời ủng hộ dễ phản tác dụng với chính ngôi sao, khi những người tự nhận là Dân chủ được cho biết Clooney ủng hộ một ứng cử viên Cộng hòa đã nói họ thích ông ít hơn và thấy ông kém hấp dẫn hơn, và điều tương tự xảy ra với cử tri Cộng hòa khi Clooney ủng hộ ứng cử viên Dân chủ. “Tác động tích cực của lời ủng hộ từ người nổi tiếng đối với chính trị gia là rất nhỏ”, ông nói.
Trong cuộc khảo sát năm 2015 với 804 cử tri có khả năng đi bầu tại Ohio, giáo sư khoa học chính trị David J. Jackson thuộc Bowling Green State University phát hiện gần như mọi lời ủng hộ của người nổi tiếng đều có hiệu ứng ròng tiêu cực đối với cử tri nói chung, tức là khiến họ ít muốn ủng hộ ứng cử viên được tiến cử hơn. Hiệu ứng này chỉ chuyển sang tích cực khi khảo sát giới hạn ở những nhóm dân vốn đã thiện cảm với ứng cử viên đó.
Giới chuyên gia chỉ ra lý do đầu tiên là các ngôi sao chủ yếu nói với những người đã đồng ý với họ. “Oprah, Katy Perry, Beyoncé, Lady Gaga, Madonna, Ariana Grande là những nghệ sĩ có khán giả vốn đã sẵn lòng bầu cho Kamala”, cây bút Seth Abramovitch của The Hollywood Reporter nhận xét, còn Andy Gershon, giáo sư thực hành âm nhạc tại Syracuse University, nói các ngôi sao “xuất hiện tại những cuộc mít tinh đầy người vốn đã định bầu cho bà ấy”.
Lý do thứ hai là cảm giác xa cách giữa giới siêu giàu và người dân thường.
“Nó thực ra còn làm mọi chuyện tệ hơn. Nó củng cố nhận thức rằng chúng ta là đảng của giới tinh hoa, rằng chúng ta không hiểu người lao động đang trải qua những gì”, một chiến lược gia Dân chủ giấu tên thừa nhận.
Phó giáo sư truyền thông Jennifer Brubaker thuộc University of North Carolina Wilmington cho rằng việc gắn chiến dịch Harris với những người nổi tiếng “thường bị coi là giới tinh hoa” chỉ củng cố thêm thông điệp chống tinh hoa của ông Trump.
Bình luận viên Stephen A. Smith của ESPN nói những người nổi tiếng “có tài sản hàng trăm triệu, thậm chí hàng tỷ đô la”, vốn bị phần lớn người Mỹ coi là “hoàn toàn tách biệt” khỏi cuộc sống của họ, không thể khiến cử tri làm khác đi những gì trải nghiệm thực tế mách bảo.
Cựu ngôi sao NBA Charles Barkley nói ngắn gọn hơn:
“Mang hết đám ngôi sao ngớ ngẩn đó ra kêu gọi đi bầu, để làm gì? Tôi yêu Beyoncé. Nhưng điều đó không khiến tôi bỏ phiếu theo một kiểu nào cả”.
Lý do thứ ba là cử tri tự quyết theo giá trị của mình. Giáo sư Margaretha Bentley thuộc Arizona State University cho rằng sự ủng hộ của người nổi tiếng có thể tăng số người đăng ký cử tri, nhưng “chưa được chứng minh là có tác động trực tiếp tới cách người dân quyết định lá phiếu”, và cử tri “sẽ bỏ phiếu dựa trên giá trị của chính họ”. Giám đốc Bleier Center chuyên nghiên cứu truyền hình và văn hóa đại chúng Robert Thompson nói lời ủng hộ của người nổi tiếng có thể khiến người ta mua giày hay nước hoa, nhưng “một người nổi tiếng ủng hộ ứng cử viên có nhiều khả năng khiến người ta đổi ý về người nổi tiếng hơn là về ứng cử viên”.
Có lẽ điều khó hiểu nhất không nằm ở cử tri, vì họ đã trả lời rất rõ ràng qua từng kỳ bầu cử. Điều khó hiểu là giới nghệ sĩ vẫn kiên nhẫn lên sân khấu, cầm micro và dặn dò hàng nghìn người hâm mộ phải bỏ phiếu ra sao, như thể một tấm vé xem hòa nhạc cũng đi kèm nghĩa vụ nghe giảng về chính trị. Chừng nào giới giải trí còn tin rằng sự nổi tiếng của mình đồng nghĩa với uy tín chính trị, chừng đó họ sẽ còn tiếp tục ngạc nhiên mỗi đêm bầu cử, còn cử tri thì vẫn sẽ vỗ tay cho bài hát rồi đi bỏ phiếu theo ý mình.
