Brazil bỏ phiếu hôm nay, 4/10, trong cuộc đua tổng thống giữa Tổng thống Luiz Inácio Lula da Silva, 80 tuổi, và thượng nghị sĩ cánh hữu Flavio Bolsonaro, 45 tuổi, con trai cựu Tổng thống Jair Bolsonaro. Kết quả sẽ cho biết quốc gia lớn nhất Mỹ Latinh có đi theo làn sóng chuyển hướng sang cánh hữu mà Tổng thống Mỹ Donald Trump cổ vũ trong khu vực hay không. Ông Lula đang tìm kiếm nhiệm kỳ thứ tư không liên tiếp, còn ông Jair Bolsonaro hiện thụ án 27 năm tù vì âm mưu đảo chính sau thất bại trong cuộc bầu cử năm 2022.
Các cuộc thăm dò cho thấy hai ứng viên khó có thể vượt ngưỡng 50% để thắng ngay vòng một. Khảo sát mới nhất của Datafolha đặt ông Lula ở mức 42% và ông Bolsonaro ở mức 38%, với biên độ sai số hai điểm phần trăm, trong khi kịch bản vòng hai cho ông Lula dẫn trước 3%. Nếu không ứng viên nào đạt quá 50%, hai người dẫn đầu sẽ bước vào vòng hai vào ngày 25/10, và trên lá phiếu hiện có 12 ứng viên tổng thống, dù chỉ ông Lula và ông Bolsonaro được cho là có cơ hội thực sự.
Chiến lược gia bầu cử Roberto Reis, người làm việc với nhiều ứng viên ở các cấp bầu cử khác nhau và phân tích dữ liệu tổng hợp, cho rằng Datafolha có xu hướng đánh giá thấp các ứng viên đối đầu với ông Lula hoặc Đảng Lao động. "Điều này kéo dài ít nhất hơn một thập kỷ, và ở vòng hai năm 2018, họ đã đánh giá thấp tỷ lệ của Jair Bolsonaro tới 7%", ông nói. Theo ông, dữ liệu từ các trang tổng hợp cho thấy ông Lula dẫn 42% so với 39% ở vòng một, còn ở vòng hai ông Bolsonaro nhỉnh hơn với 45% so với 44%.
Hôm thứ Bảy, cả hai ứng viên cùng vận động tại bang São Paulo, nơi tập trung một phần năm số cử tri cả nước, với 46 triệu dân và khoảng 34 triệu người đủ điều kiện bỏ phiếu. Ông Lula tổ chức cuộc diễu hành truyền thống trước ngày bầu cử tại thành phố São Paulo, và nói với những người ủng hộ gần đại lộ Paulista rằng đây là cuộc chiến mang tính sống còn đối với tương lai đất nước. "Một bên là dân chủ và chủ quyền, bên kia là man rợ và tham nhũng", ông nói.
Cách đó khoảng 140 km, ông Flavio Bolsonaro đứng trên xe phát loa đi từ Santa Barbara d'Oeste tới Americana, theo sau là đoàn người ủng hộ mặc áo vàng xanh đi xe máy, trong đó có Thống đốc bang São Paulo Tarcísio de Freitas. "Tôi tin chắc chúng ta có thể thắng ngay vòng một", ông nói sau khi hôn bức chân dung của cha mình giữa tiếng đám đông hô "mito", từ tiếng Bồ Đào Nha nghĩa là "huyền thoại". Ở São Paulo, ông de Freitas tranh cử tái cử thống đốc và đang dẫn trước rộng so với đối thủ chính là ông Fernando Haddad, cựu bộ trưởng tài chính của ông Lula.
Hai ứng viên có nền tảng cử tri khác nhau rõ rệt. Ông Lula mạnh ở vùng đông bắc nghèo khó, trong nhóm cử tri thu nhập thấp, người Công giáo và phụ nữ, còn ông Bolsonaro dẫn ở miền nam, trong nhóm cử tri khá giả và tín hữu Tin Lành. Cả hai đều có tỷ lệ bị phản đối rất cao, và ông Lula từng gọi đối thủ là "kẻ vô danh", thậm chí "không đủ tư cách làm quản lý tòa nhà".
Về chính sách, ông Lula hứa bảo đảm người Brazil được hưởng lợi từ khoáng sản quý hiếm và tài nguyên quốc gia, bảo vệ rừng Amazon và duy trì chương trình phúc lợi Bolsa Familia. Ông Bolsonaro đề ra lập trường cứng rắn về an ninh, được cho là được nhiều người dân ủng hộ, gồm xây các nhà tù quy mô lớn kiểu El Salvador, hạ độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự như người trưởng thành xuống 16 và noi gương chính quyền Trump trong việc xếp các băng nhóm xuyên quốc gia vào danh sách khủng bố. Giới quan sát cho rằng ông Jair Bolsonaro có thể sớm được trả tự do nếu con trai thắng cử.
Quan hệ với Washington nằm ở trung tâm chiến dịch. Ông Flavio Bolsonaro gặp ông Trump tại Nhà Trắng hồi tháng 5, nơi hai bên bàn về tội phạm có tổ chức, thuế quan và nguồn khoáng sản quý hiếm của Brazil, và ông cho biết đã đề nghị Mỹ xếp hai băng nhóm lớn nhất Brazil là PCC và Comando Vermelho vào nhóm khủng bố. Bộ Ngoại giao Mỹ sau đó chỉ định hai tổ chức này là khủng bố toàn cầu và dự kiến xếp vào danh sách tổ chức khủng bố nước ngoài, có hiệu lực từ 5/6/2026, trong khi chính phủ ông Lula phản đối với lập luận đây là các tổ chức tội phạm vũ trang chứ không phải nhóm khủng bố vì lý tưởng chính trị.
Thuế quan là điểm nóng khác. Chính quyền Trump thông báo ngày 15/7 sẽ áp thêm thuế 25% lên nhiều mặt hàng Brazil, có hiệu lực từ 22/7, sau cuộc điều tra kéo dài một năm theo Điều 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974, với các mặt hàng được miễn gồm cà phê, thịt bò, cam, nước cam, một số sản phẩm dầu khí và linh kiện hàng không vũ trụ. Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer nêu các hành vi thương mại không công bằng của Brazil, còn Ngoại trưởng Marco Rubio viết rằng ông Lula và chính phủ "đã không đàm phán với Mỹ một cách thiện chí".
Chính phủ Brazil bác bỏ cáo buộc, nói không có lý do nào biện minh cho các biện pháp đơn phương, và dẫn thống kê của chính Mỹ cho thấy Washington đã tích lũy thặng dư 424,5 tỷ đô la hàng hóa và dịch vụ với Brazil trong 15 năm qua. Ông Lula còn cáo buộc gia đình Bolsonaro dàn dựng một "âm mưu" để thúc đẩy thuế quan, trong khi ông Flavio Bolsonaro phản bác rằng chính ông Lula chủ ý tạo "hiệu ứng bầu cử" có lợi cho mình và đã "khiêu khích" ông Trump hơn 60 lần.
Trung Quốc là đối tác thương mại lớn nhất của Brazil, với xuất khẩu nông sản sang nước này vượt 55 tỷ đô la trong năm 2025. Ông Lula bảo vệ việc duy trì quan hệ chặt chẽ với Bắc Kinh trong chính sách đối ngoại mà ông gọi là độc lập, còn chiến dịch của ông Bolsonaro nhấn mạnh hợp tác với Washington về khoáng sản thiết yếu và đề xuất hiệp định thương mại tự do Brazil và Mỹ. Nếu vòng một không phân thắng bại, hai ứng viên sẽ quyết đấu ở vòng hai ngày 25/10.
