Thứ trưởng Bộ Tài chính Mỹ phụ trách các vấn đề quốc tế Erin Browne cho rằng chiến dịch trừng phạt Operation Economic Outcast nhằm vào Iran đã "thành công trọn vẹn" sau hơn một tháng triển khai, đồng thời khẳng định Tehran hiểu rõ Washington đang chiếm thế thượng phong. Bà phát biểu trong tuần này, khi đồng tiền chính thức của Iran rơi xuống mức thấp kỷ lục với tỷ giá vượt 2,5 triệu rial đổi một đô la Mỹ.
"Tôi nghĩ người Iran biết Mỹ đang thắng trong việc cô lập kinh tế Iran. Chúng ta đã thấy đồng rial xuống mức thấp nhất, và hôm thứ Ba nó lại chạm đáy mọi thời đại", bà Browne nói. Bà cho biết Mỹ sẽ tiếp tục "hoàn toàn không khoan nhượng" để Iran bị tách khỏi hệ thống tài chính toàn cầu chừng nào cuộc xung đột còn tiếp diễn.
Chiến dịch được Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent công bố hôm 24/8 trong một cuộc họp báo ở Washington. Ông mô tả đây là "cuộc tấn công kinh tế vào các mối liên hệ tài chính của Iran trên toàn cầu", đồng thời gọi nó là "Ngày D về kinh tế", và cảnh báo rằng bất kỳ hoạt động kinh tế nào với chính quyền Iran đều khiến các bên liên quan phải đối mặt với "toàn bộ sức mạnh của nước Mỹ".
Theo ông Bessent, Bộ Tài chính đã "lập bản đồ mọi mắt xích, mọi bên trung gian và mọi mạng lưới" mà Iran dùng để buôn lậu dầu và né trừng phạt. Ngay ngày công bố, Mỹ trừng phạt hơn 60 thực thể, cá nhân và tàu thuyền trên khắp thế giới, những bên giúp Tehran mua công nghệ hạt nhân và tên lửa, thu tiền từ dầu mỏ và thực hiện các hoạt động tấn công mạng.
Chiến dịch mở rộng các nhóm đối tượng chịu trừng phạt thứ cấp, đồng thời đưa ra biện pháp mới trong các lĩnh vực then chốt như tài sản số, vàng, công nghệ, hàng không và vận tải biển. Bộ Tài chính cho biết các nhóm công tác của Bộ Tài chính, Bộ Ngoại giao và Bộ Chiến tranh đang làm việc với các đối tác trên thế giới, và mỗi nước sẽ có một thời hạn cụ thể để chấm dứt các hoạt động liên quan đến Iran mà Mỹ đã xác định. Nếu không hành động, theo bộ này, Bộ Tài chính sẽ tự hành động.
Ông Bessent nói nhiều lệnh trừng phạt thứ cấp sẽ không có hiệu lực ngay, vì Mỹ muốn dành cho các bên một giai đoạn khắc phục. "Tại sao tôi lại muốn làm sụp đổ hệ thống tài chính toàn cầu? Chúng tôi tin rằng cần cho mọi người thời gian sửa sai, nhưng họ nên biết rằng mọi việc sẽ diễn ra rất nhanh và chúng tôi nghiêm túc", ông nói. Ông cũng cho biết Tổng thống Donald Trump đang gọi điện cho các nhà lãnh đạo thế giới để đề nghị họ ngừng giao dịch với chính quyền Iran, nhưng từ chối nêu tên bất kỳ quốc gia nào hay nói rõ thời hạn.
Ông Bessent dự đoán trong cuối tuần đó sẽ có thông báo trừng phạt một định chế tài chính lớn, và nói Ngân hàng Melli của Iran, vốn có chi nhánh khắp vùng Vịnh, "phải bị đóng cửa và tắt đèn". Khi được hỏi liệu các ngân hàng Trung Quốc tài trợ cho việc nhập khẩu dầu của Iran có nằm trong diện bị nhắm tới hay không, ông trả lời rằng "không ai đứng ngoài tầm với của các lệnh trừng phạt của Mỹ", song nhấn mạnh Mỹ "không có sự kiên nhẫn vô hạn". Phía Bắc Kinh cho rằng trừng phạt thứ cấp sẽ không hiệu quả, còn người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc nói chiến tranh kinh tế chỉ làm căng thẳng thêm và có thể gây xáo trộn kinh tế toàn cầu.
Bà Browne cho biết Mỹ đã chuyển "từ gây sức ép tối đa sang cô lập tuyệt đối" trên ba mặt trận. "Về tài chính, chúng tôi tiếp tục gây sức ép để chấm dứt mọi hình thức tài trợ của họ, kể cả cắt họ khỏi mọi mạng lưới tài chính", bà nói. Về quân sự, trong tuần này Mỹ trừng phạt thêm 11 cá nhân nhằm chặn hoạt động mua sắm quân sự của quân đội Iran, còn về công nghiệp, Washington tiếp tục phá hệ thống sản xuất và hậu cần của Iran, trong đó có ngành hàng không.
Ông Bessent thông báo trên mạng xã hội X rằng "Iran không đưa một thùng dầu thô nào lên tàu trong tháng 9", khi chính quyền Trump đang cắt nguồn thu quan trọng nhất của Tehran. Trong tuần qua, Bộ Tài chính cũng trừng phạt A7 Network, một mạng lưới ngân hàng ngầm có liên hệ với Nga mà Iran, trong đó có Quân đoàn Vệ binh Cách mạng Hồi giáo, dùng để né trừng phạt. Theo bộ này, mạng lưới được lập ra và hậu thuẫn bởi những người đã bị Mỹ trừng phạt, với một mạng lưới đại lý phụ toàn cầu chuyên ngụy trang các khoản thanh toán liên quan đến lĩnh vực và cá nhân bị trừng phạt thành giao dịch thương mại thông thường.
Hôm thứ Năm, Bộ Tài chính công bố trừng phạt nhắm vào các mạng lưới ô tô, đường sắt, sản xuất và thép của Iran, với lập luận rằng Tehran và Quân đoàn Vệ binh Cách mạng Hồi giáo đã thâu tóm những ngành này. Các biện pháp áp dụng với doanh nghiệp tại Iran, Đức, Indonesia, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, Thổ Nhĩ Kỳ và Trung Quốc. Bộ này nói họ đang nhắm vào "một số mắt xích đáng kể cuối cùng trong hạ tầng công nghiệp đang suy sụp của Iran".
Trước đó, hôm 7/8, Mỹ đã áp lệnh trừng phạt lần thứ tám liên quan đến Iran kể từ đầu nhiệm kỳ thứ hai của chính quyền Trump, nhắm vào Shahr Bank và hai sàn đổi tiền có trụ sở tại Dubai là Titan Exchange và Alps International. Theo Bộ Tài chính, các bên này giúp ngân hàng thu hồi doanh thu dầu cho những nhà xuất khẩu lớn của Iran như Công ty Dầu khí Quốc gia Iran và Naftiran Intertrade Co, còn một nhóm công ty vỏ bọc ở Hong Kong, Singapore và Dubai cũng bị đưa vào danh sách. Tuần trước ngày công bố chiến dịch, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất cho biết đã đình chỉ các giao dịch tài chính và kinh tế với Iran.
Không phải ai cũng tin chiến dịch sẽ gây thiệt hại như chính quyền mô tả. Brett Erickson, chuyên gia về trừng phạt tại Washington, người điều hành Obsidian Risk Advisors, nhận xét đây là "một thứ nằm ở giữa", và đặt câu hỏi liệu Washington có thể biện minh cho việc tổn hại quan hệ quốc tế và vị thế toàn cầu của mình hay không nếu không sẵn sàng nhắm vào Trung Quốc, trong một chiến lược có khả năng thành công rất mong manh.
Chiến dịch diễn ra khi cuộc chiến với Iran bước sang tháng thứ sáu, dù chính quyền ban đầu nói chỉ kéo dài bốn đến sáu tuần, và Mỹ đang dùng công cụ kinh tế để gây sức ép buộc Tehran mở lại eo biển Hormuz. Một cuộc thăm dò của CBS News cho thấy 63% người Mỹ cho rằng xung đột diễn ra không tốt, 67% muốn chấm dứt ngay và 69% nói họ không hiểu rõ diễn biến hằng ngày. Hôm 24/8, Tổng thống Trump viết trên Truth Social rằng Iran đang "sụp đổ hoàn toàn".
